دیدگاه و یاداشت

تفکر انتقادی؛ مهارتی نرم که سخت به‌دست می‌آید
16 شهريور 1398
اگر دانه گندمی را بکارید و کمی‌ هم از آن مراقبت کنید، و یا حتی نکنید، ده‌ها دانه کاملا شبیه آن به‌دست می‌آورید. هنگامی که توله سگی به‌دنیا می‌آید، بی آنکه تلاشی به خرج دهد به یک سگ کامل در نوع خود تبدیل می‌شود. اما نوزاد انسان پس از به‌دنیا آمدن، برای این که به یک انسان نمونه نوع خود تبدیل شود، باید هم مراقبت بسیار از او به‌عمل آید و هم آموزش و پرورش کافی ببیند. نوزاد انسان به صرف انسان زاده شدن انسان نمی‌شود. او باید فرآیند انسان شدن را بیاموزد. و این کار در دنیای امروز دست کم به دو دهه زمان نیاز دارد. دلایل این امر در این مطلب نمی‌گنجد اما همین‌قدر بگویم که انسان در جریان رشد خویش در طول میلیون‌ها سال، همه آنچه را که امروز به‌عنوان غریزه می‌شناسیم از دست داده و تنها کشش‌ها و یا علایق شدید (Drive) برایش باقی مانده است. متاسفانه، تفکر، از جمله این کشش‌ها نیست و انسان باید آن را بیاموزد. به عبارتی، انسان باید انسان شدن را بیاموزد.
انقلاب چهارم و کار ما
11 مرداد 1398
انقلاب چهارم صنعتی، انقلابی عجول است. فناوری‌ها و ابزارها، همه با عجله می‌آیند؛ یا خیلی سریع راه خود را در میان صنایع و مردم باز می‌کنند و یا با عجله، غزل خداحافظی را سر می‌دهند. کم نیستند فناوری‌هایی که در تنها دو دهه ظهور کردند و شکوفا نشده بار سفر بستند. این انقلاب منتظر کسی نمی‌ماند. اصل حقوقی «ندانستن، رافع مسئولیت نیست» بیش از همه در این عصر کاربرد پیدا می‌کند. در آخر پاییز، کسی از ما نخواهد پذیرفت که، نمی‌دانستم، امکانات نبود، اینجا جهان سوم است و بهانه‌هایی از این دست. آن زمان، برای ما تنها یک جواب وجود خواهد داشت: باید می‌دانستی.
استخدام شویم یا انتخاب کنیم؟
02 مرداد 1398
بحث اشتغال یکی از داغ‌ترین و مهم‌ترین مباحث پیرامون ما است. موضوعی که هیچ‌گاه قدیمی نمی‌شود و از زوایای مختلفی قابل بررسی است. مشاغل در گذر زمان دستخوش تغییراتی می‌شوند، برخی به‌تدریج محو می‌شوند درحالی‌که برخی دیگر همسو با پیشرفت‌های جوامع بشری مدرن می‌شوند. اما اصل مهمی که هیچ‌گاه تغییر پیدا نمی‌کند، بحث درآمدزایی و کسب درآمد است.
چند وقت پیش با مدیرعامل شرکتی صحبت می‌کردم که پرسش جالبی از من پرسید: «چرا بیشتر سایت‌های ایرانی شکل و شمایلی یکسان با یکدیگر دارند؟» در پاسخ به او گفتم: شاید مقصر اصلی سامانه‌های تولید محتوایی هستند که قالب‌های از پیش آماده‌ شده‌ای در اختیار توسعه‌دهندگان قرار می‌دهند. توسعه‌دهندگان سعی می‌کنند مولفه‌های این سامانه‌ها را کمی تغییر داده، جای آن‌ها را در یک صفحه تغییر داده و اگر بشود یک طراحی گرافیکی هم چاشنی کار می‌کنند تا سایت کمی جذاب شود. اما زمانی که بیشتر دقت کردم، موضوع جالب دیگری نظرم را جلب کرد.
فکر می‌کنید روزهای سیاه هواوی از راه رسیده و به‌زودی این شرکت بزرگ و غول چینی به خاک سیاه می‌نشیند؟ شاید هم به دوستان و نزدیکان خود توصیه می‌کنید که از خرید گوشی‌های هواوی خودداری کنند و شاید هم با دیدن افرادی که گوشی هواوی دارند، سری به تاسف تکان داده و از عواقب اعتماد به این برند چینی عبرت می‌گیرید. برخی افراد هم با قاطعیت می‌گویند، چون هواوی در تجهیزات مخابراتی‌اش از کشورهای مختلف و از جمله کشورهای اروپایی و امریکا جاسوسی کرده، حق‌اش است که به این حال و روز بیفتد. شاید هم تصور کنیم هواوی یک شرکت چینی است و تنش‌های روابط میان چین و امریکا گریبان‌گیر این شرکت شده است. در واقع، با این دیدگاه، هواوی در این تخاصم‌های اخیر بی‌تقصیر و هیچ‌کاره است.
عینک را به چشم می‌زند، از پشت عینک فضای اتاق پر می‌شود از منو‌هایی که می‌توان جابجا کرد و دکمه‌هایی که می‌توان لمس کرد. یکی از برنامه‌های گفت‌وگوی اینترنتی را انتخاب می‌کند. اندکی می‌گذرد و کمی آن‌سوتر، شمایل گرافیکی پدر و مادرش که در شهری دور زندگی می‌کنند، روی دیوار مجازی ظاهر می‌شود. گفت‌وگو آغاز می‌شود.
شبکه‌های 5G ویژگی‌ها و استانداردهای مشخصی دارند و روی طیف‌های فرکانسی تعیین شده‌ای راه‌اندازی می‌شوند و علاوه بر سرعت باید تاخیر بسیار پایین و هوشمندی داشته باشند و فقط هنگامی می‌توان به یک شبکه 5G متصل شد که دستگاه کاربر به مودم 5G مجهز باشد. صرف نشان دادن علامت تجاری 5G هم روی صفحه‌نمایش گوشی کافی نیست.
بعد از مدت‌ها گذارم به یک کافی‌نت افتاد. به نظر من کافی‌نت‌، بهترین نقطه دنیا برای یافتن سوژه شبکیه است. پشت کامپیوتر خاک‌گرفته‌ای که نسخه‌ای به‌روزنشده از ویندوز اکس‌پی داشت و ویروس‌یابش مدام هشدار می‌داد که این کار را بکن و آن کار نکن که اگر بی‌توجهی کنی، مسئولش خودت خواهی بود، نشسته بودم. برای فردی چون من که سال‌هاست با ویندوز خداحافظی کرده و تمام این مدت سعی‌ام بر این بوده که نرم‌افزارهای دزدی را روی سیستمم نصب نکنم، نشستن پشت کامپیوتر خاک گرفته‌ای که نمایشگرش متعلق به دوران پیش از ال‌سی‌دی است، یک تجدید خاطره اساسی محسوب می‌شد.
فکر کردن یکی از موضوعاتی است که بیشترین سوءتفاهم و کج‌فهمی را در دنیای امروز به وجود آورده است. هدف من در این یادداشت آموزش شیوه‌های تفکر و حتی تفکر انتقادی نیست. بنا به قولی که داده بودم در شماره 212 مجله که مهارت‌های ده‌گانه غیرفنی مورد نیاز دنیای 2020 را به صورت کوتاه توضیح دهم (آیا دنیای 2020 جایی برای ما ذخیره خواهد کرد؟)، این یادداشت را به تفکر انتقادی اختصاص داده‌ام.
مهارت بهتر است یا مدرک دانشگاهی
24 خرداد 1398
اگر از خوانندگان قدیمی مجله هستید به‌احتمال‌زیاد با پروسه هزارتوی استخدام شدن در شرکت‌های خصوصی و اداره‌ها آشنایی کامل دارید. در سال‌های دور شما برای احراز یک موقعیت شغلی هیچ‌ چاره‌ای نداشتید مگر آن‌که مدرک تحصیلی درج‌شده در آگهی شغلی را ارائه می‌کردید. آگهی‌های استخدامی آن روزگار با واژه کارشناسی عجین شده بودند و اگر فردی در رشته‌ای بالاترین مهارت‌ها را داشت، اما مدرک تحصیلی او کمتر از کارشناسی بود نباید به این فکر می‌افتاد که شانس خود را آزمایش کند.

صفحه‌ها

اشتراک در دیدگاه و یاداشت