زنجیره‌ای متصل از راه‌حل‌های امنیتی
به‌کارگیری زنجیره بلوکی در امنیت سایبری چه معنایی دارد؟
زنجیره بلوکی به شکل بالقوه‌ای می‌تواند کیفیت و عملکرد رمزگذاری و احراز هویت را بهبود بخشد. این حرف به این معنا است که نه تنها امنیت اکوسیستم‌های نوینی مثل اینترنت اشیا بهبود پیدا می‌کند، بلکه به سازمان‌ها و وب‌مسترها اجازه می‌دهد از این فناوری در جهت پیشگیری از بروز حملات انکار سرویس توزیع شده استفاده کنند.

ثبثبثب.gif

به اعتقاد برخی از کارشناسان، انقلابی که زنجیره بلوکی در یک دهه آینده رقم خواهد زد، مشابه با جهان‌شمولی اینترنت خواهد بود. البته پیش‌بینی‌های مشابهی در ارتباط با فناوری‌هایی مثل رایانش ابری، هوش مصنوعی و واقعیت مجازی نیز انجام شده که نشان می‌دهد در یک دهه آینده صنعت فناوری اطلاعات کاملا متحول خواهد شد، با این‌حال تاثیرگذاری زنجیره بلوکی بر حوزه‌های مختلف به ویژه امنیت سایبری موضوعی نیست که بتوان به سادگی از کنار آن گذشت. لیانا ام دویلت گازمن معاون ارشد پیشرفت زنجیره بلوکی در شرکت Skillshare بر این باور است که شاید زنجیره بلوکی کلید حل تمام مشکلات حوزه امنیت نباشد و کارشناسان درباره قابلیت‌های بالقوه این فناوری در امنیت مبالغه کرده‌اند. با این‌حال، یک حقیقت روشن وجود دارد که حضور زنجیره بلوکی در حوزه امنیت ظرفیت رشد زیادی دارد. گزارشی که موسسه Grand View Research منتشر کرده نشان می‌دهد بازار فناوری زنجیره بلوکی تا سال 1403 شمسی حدود 7.74 میلیارد دلار خواهد بود. 

زنجیره بلوکی چیست؟

زنجیره بلوکی (Blockchain) یک سیستم غیرمتمرکز ذخیره‌سازی اطلاعات است. در این سیستم، تمامی اطلاعات با الگوریتم AES 256 بیت رمزنگاری می‌شوند و داده‌ها به بلوک‌های متفاوت تقسیم می‌شوند. هر بلوک توسط کلید‌ی که از بلوک قبلی به‌دست می‌آید قابل رمزگشایی است، اما این کلید شرط کافی برای باز کردن یک بلوک نیست. به ‌زبان ساده، هر بلوک توسط ایجاد معادلات ریاضی که بازگشت‌ناپذیر هستند ایجاد می‌شود. یکی از مزایای بسیار مهم زنجیره بلوکی در ارتباط با قرارداد‌های هوشمند (Smart Contracts) است. این نوع قراردادها که در واقع کدهای کامپیوتری هستند، توافق دو طرفه و بدون واسطه بین یک فروشنده و خریدار هستند. در صورت قصور در انجام تعهدات هر یک از طرفین، طرفی که نتوانسته است تعهدات خود را به‌جا آورد، شامل جریمه (مادی یا غیرمادی) می‌شود. با این توصیف مشاهده می‌کنیم یک زنجیره دیجیتالی مجموعه‌ای متشکل از بلوک‌ها است. هر زمان فردی بخواهد یک تراکنش انجام دهد، انگار که یک بلوک ساخته و می‌خواهد این بلوک را به سایر بلوک‌ها متصل کند و بنابراین حلقه‌ای دیگر به زنجیره بلوکی اضافه می‌شود. هنگامی که یک بلوک جدید ایجاد می‌شود به انتهای زنجیره اضافه می‌شود، قابلیت جداناپذیری دارد و به این شکل زنجیره پاره نمی‌شود. برخلاف بیشتر روش‌هایی که داده‌ها در آن نوشته می‌شوند، در اینجا از ابتدای ایجاد زنجیره تا نقطه جاری هر تراکنشی که انجام شده باشد قابل رویت است. برای مثال اگر من یک پردازشگر متن داشته باشیم که همانند زنجیره بلوکی عمل کند، هر تغییری که در این مقاله اعمال شود توسط پردازش‌گر قابل پیگیری است، به این معنی که هر کسی می‌تواند مشاهده کند که از ابتدا تا انتهای مقاله چه چیزهایی تغییر پیدا کرده‌اند. گازمن می‌گوید: «زنجیره‌های بلوکی، شبکه‌های تراکنشی هستند؛ یک زنجیره بلوکی یک پایگاه داده امن است که به شکل سراسری در مقیاس جهانی تکثیر می‌شود. شما می‌توانید آن‌را به عنوان یک صفحه ‌گسترده امن، تغییرناپذیر و ماندگار در فضای ابری تصور کنید. تنها پروتکل زنجیره بلوکی که امروزه به شکل فراگیر از آن استفاده می‌شود و بیت‌کوین نام دارد برای هشت سال متمادی بدون وقفه در حال اجرا است. عملکرد شبکه فوق به این صورت است که اگر یکی از گره‌ها آفلاین شود، شبکه می‌تواند به ثبت تراکنش‌ها بدون لحظه‌ای وقفه ادامه دهد.» با این‌ حال، چند زنجیره بلوکی آزمایشی قرار است به دنیای فناوری معرفی شوند. به‌طور مثال، شرکت کشتیرانی بین‌المللی Maersk با همکاری آی‌بی‌ام در حال کار روی پروژه‌ای است که به مدیریت زنجیره تامین در سراسر جهان کمک می‌کند و قادر است مدارک ثبت شده ده‌ها میلیون کانتینر کشتیرانی در سراسر جهان را ردگیری کند. در نمونه دیگری خیریه نجات کودکان انگلستان به دنبال ساخت یک گذرنامه بشردوستانه از طریق زنجیره بلوکی است. خرده‌فروشی والمارت در چین از زنجیره بلوکی برای ردگیری زنجیره تامین مواد غذایی و بررسی وضعیت سلامت و استانداردهای ایمنی آن‌ها استفاده می‌کند. این‌گونه به نظر می‌رسد که فناوری فوق مورد توجه شرکت‌های بزرگی قرار دارد، به ویژه شرکت‌هایی که در زمینه خدمات مالی فعالت می‌کنند. دیوید یانگ، کارمند ارشد فناوری Metro Bank در خصوص مزایای کلیدی فناوری مذکور می‌گوید: «جدیدترین بانک خرده‌فروشی انگلستان به‌طور جدی در حال توسعه این فناوری است.» با این‌حال، جان پالفریمن مدیر اجرایی زنجیره بلوکی در بخش رایانش ابری آی‌بی‌ام می‌گوید: «ساختار زنجیره بلوکی به خودی خود نسبت به ساختارهای دیگر حوزه فناوری امن‌تر یا غیرامن‌تر نیست. جذابیت اصلی زنجیره بلوکی مزایای امنیتی این فناوری نیست، بلکه برنامه‌هایی است که به وسیله آن می‌توان آن‌ها را فعال کرد. کدی که زنجیره بلوکی را پشتیبانی می‌کند نسبتا جدید و آزمایش نشده است.»

زنجیره بلوکی چه مزایای امنیتی دارد؟

زنجیره بلوکی می‌تواند شکاف‌هایی را که به واسطه پیاده‌سازی ضعیف مکانیزم‌های امنیتی به وجود آمده و باعث شده در برخی موارد حس بی‌اعتمادی در ارتباط با یکسری فناوری‌ها به وجود آید، پر کند. امروزه کارشناسان حوزه امنیت باید فرآیند رمزنگاری را به شکل پیش‌فرض روی همه دستگاه‌ها تنظیم کنند. در مقطع فعلی شما نمی‌توانید اطمینان حاصل کنید هنگامی که ایمیلی را برای فرد دیگری ارسال می‌کنید، شخص ثالثی آن‌را مشاهده کرده یا خیر. در برخی موارد ما حتی نمی‌توانیم هویت ارسال‌کننده ایمیل را تایید کنیم. اما از طریق به‌کارگیری روش‌هایی که بلاک‌چین ارائه می‌کند، قادر هستیم تراکنش‌های خود را امضا کرده یا اصالت آ‌ن‌ها را تایید کنیم.  در حالی که امروزه اخبار مرتبط با بلاک‌چین بیشتر حول محور ارزهای دیجیتالی قرار دارد، اما واقعیت این است که پیاده‌سازی راهکارهای مبتنی بر بلاک‌چین باعث می‌شوند ما به شکل قابل اعتمادتری از سرویس‌های دیجیتالی رایج استفاده کنیم. بزرگ‌ترین کاربرد بلاک‌چین در ارتباط با بخش عمومی است که اجازه می‌دهد زیرساخت‌های شهری متمرکز بر شهروندمحور بودن را ایجاد کنیم. از آن‌جایی که امنیت سایبری به یکی از چالش‌برانگیزترین بخش‌های کسب‌وکارهای آنلاین تبدیل شده، بسیاری از سازمان‌های فناوری اطلاعات به دنبال واکاوی این مسئله هستند که آیا زنجیره بلوکی می‌تواند در ایمن‌تر و قدرتمندتر کردن راه‌حل‌های امنیتی موثر واقع شود و اگر پاسخ مثبت است، چگونه این‌کار را انجام می‌دهد؟ دکتر خوآو فریرا متخصص امنیت سایبری در دانشگاه Teeside انگلستان بر این باور است که زنجیره بلوکی دو مزیت کلیدی ثبات و پابرجا ماندن را دارد. آقای فریرا در این ارتباط می‌گوید: «به لحاظ تئوری، مداخله در داده‌ها غیرممکن است، شما نمی‌توانید یک داده ثبت شده در زنجیره بلوکی را به سادگی تغییر دهید، زیرا داده‌ها یک ساختار هش توزیع شده دارند. بیشتر حمله‌های سایبری به دلیل توانایی هکرها در تغییر اطلاعات اتفاق می‌افتند، زنجیره بلوکی می‌تواند برای پیشگیری از بروز چنین اتفاقی مورد استفاده قرار گیرد و همین قابلیت است که باعث شده کارشناسان به فکر به‌کارگیری گسترده زنجیره بلوکی در حوزه امنیت باشند.» زنجیره بلوکی از یک الگوریتم اجماع (توافق عام) استفاده می‌کند و بنابراین هرگونه تغییر در آن باید توسط شبکه مورد تایید قرار بگیرد که هزینه زیادی به همراه دارد. فریرا می‌گوید: «برای پیاده‌سازی هر تغییری باید هزینه‌ای پرداخت شود، بنابراین هرگونه حمله به سرویس مبتنی بر زنجیره بلوکی با دشواری‌های زیادی همراه است، زیرا اگر برای پیاده‌سازی تغییر نیاز به پرداخت هزینه باشد، در این صورت حمله‌های سایبری گران تمام می‌شوند.» دومین مزیت زنجیره بلوکی در حوزه فناوری اطلاعات، ریسک پایین‌تر آن در مواجهه با حمله‌های انکار سرویس توزیع شده است، زیرا سطح حمله به جای آن‌که متمرکز باشد توزیع شده است. به بیان دقیق‌تر، سختی و دشواری ویرایش اطلاعات به دلیل ماهیت ذاتی زنجیره بلوکی، یک زیربنای ارتجاعی در اختیار کسب‌وکارها قرار می‌دهد که با اطمینان خاطر به آن تکیه کنند. دکتر فریرا می‌گوید: «اگر یک هکر، نسخه زنجیره بلوکی مرا از میان ببرد، ممکن است من سرویس‌هایم را از دست بدهم، اما سایر مردم هنوز هم می‌توانند از آن استفاده کنند، بنابراین یک حمله انکار سرویس در دنیای زنجیره بلوکی معنای چندان خاصی ندارد.» گرت بیکر  تحلیل‌گر شرکت مشاوره فناوری اطلاعات research 451 می‌گوید: «زنجیره بلوکی یک سامانه غیرمتمرکز است و نسبت به معماری‌های فعلی که یک نقطه خرابی (Single Point of Failure) دارند برتری دارد. ما سازمان‌های فعال در زمینه مرجع گواهی‌نامه (CA) را مشاهده کردیم که دچار مخاطرات امنیتی شده‌اند و مشاهده کردیم با از کار افتادن یک ارائه‌دهنده سامانه نام دامنه چه اتفاقاتی می‌افتد.

درست همانند حمله بات‌نت میرای که ضربه سنگینی به شرکت داین (Dyn) وارد کرد. با این‌حال، شک دارم که زنجیره بلوکی بتواند عملکرد بهتری در این زمینه داشته باشد و بتواند استفاده از زیرساخت کلید عمومی (PKI) را با حذف وابستگی به مرجع صدور گواهی‌نامه به عنوان نقطه مطمئن تسهیل کند.»

زنجیره بلوکی در مقابل اینترنت اشیا

هیچ سازمانی وجود ندارد که امیدوار باشد با استفاده از زنجیره بلوکی بتواند یکی از بزرگ‌ترین دردسرهای حال حاضر صنعت فناوری اطلاعات یعنی ایمن‌سازی اینترنت اشیا را حل کند. شرکت Isle of Man با همکاری اعضای انجمن زنجیره بلوکی در حال کار روی پروژه‌ای است تا نشان دهد آیا فناوری فوق می‌تواند از دستگاه‌های اینترنت اشیا در برابر حمله‌های هکری محافظت کند. برایان دانگن سرپرست عملیات خدمات مالی و بانکداری و توسعه شرکت Isle of Man می‌گوید: «به دنبال آن هستیم تا یک لایه امنیتی پیرامون دستگاه‌ها اضافه کنیم تا هر داده‌ای که از خارج به آن‌ها وارد می‌شود به درون یک شبکه توری (Mesh) هدایت شود و به دقت در این شبکه تحلیل شود. اگر این شیوه به درستی پیاده‌سازی شود، شرایط مهیا می‌شود تا الگوی رفتاری بسته‌ها را پیش‌بینی کرد و هرگونه تغییر در الگوی ساختاری بسته‌ها را به سرعت شناسایی و به مقابله با آن‌ها پرداخت. با استفاده مستمر از زنجیره بلوکی به شبکه‌ای از دستگاه‌ها دسترسی پیدا می‌کنید که زنجیره بلوکی یک لایه محافظتی پیرامون آن‌ها ایجاد کرده است. آمارها نشان می‌دهند بخش عمده‌ای از حمله‌ها به دلیل توانایی هکرها در تغییر اطلاعات انجام می‌شوند، در حالی که زنجیره بلوکی می‌تواند برای پیشگیری از بروز چنین حمله‌هایی کاملا موثر واقع شود.»

قدرت بیشتر مسئولیت بیشتری به وجود می‌آورد

قانون‌گذاران تلاش می‌کنند همگام با توسعه فناوری‌های راهبردی و مهم گام بردارند و قوانین مربوطه را تصویب کنند. بر همین اساس افرادی که فناوری و خدمات زنجیره بلوکی را برای سازمان‌ها پیاده‌سازی می‌کنند نسبت به هرگونه حادثه‌ای مسئول خواهند بود و باید بدانند که چگونه مخاطرات امنیتی ممکن است به زیرساخت‌های ارتباطی سازمان‌ها آسیب وارد کنند. لوک اسکانلون، وکیل ارشد فناوری در شرکت Pinsent Masons می‌گوید: «شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات زنجیره بلوکی باید اطمینان حاصل کنند که درک درستی از فشاری دارند که از سمت قانون و مشتریان به آن‌ها وارد می‌شود و آن‌چه در توان دارند برای کاهش ریسک انجام دهند. بدترین حالت برای شرکت‌ها زمانی است که از همسویی با فناوری‌های جدید ناتوان هستند، به دلیل این‌که فراهم‌کنندگان قادر نیستند تضمینی در خصوص ایمن بودن فناوری جدید ارائه دهند.» این موضوع مهم است، زیرا زنجیره بلوکی مخاطراتی به وجود می‌آورد. دکتر فریرا می‌گوید: «هیچ سامانه‌ای وجود ندارد که 100 درصد ایمن باشد. به‌طور مثال، سرقت بین‌کوین از کیف‌های پول رمزی (Cryptowallet) نمونه‌ای روشن در این زمینه است. خطر کلیدی زنجیره بلوکی درست مانند فناوری‌هایی است که جنبه انسانی در آن‌ها تاثیرگذار است. درست است که انتظار داریم کاربران به مدیریت کیف‌های پول رمز ارزی خود بپردازند، اما واقعیت این است که مشکلات زیادی در این زمینه وجود دارد، زیرا هکرها می‌توانند به راحتی از طریق مهندسی اجتماعی به سوء استفاده از افراد بپردازند. در این‌جا، هکرها می‌توانند به راحتی به تعداد زیادی از فایل‌ها که آدرس و مانده حساب شما را به صورت رمز در خود جای داده‌اند دسترسی پیدا کنند. اگر این فایل‌ها را از دست بدهید، هویت، پول‌ و تمام ارزهای رمزنگاری شده را از دست می‌دهید. حتا شرکت‌های ارائه‌دهنده این خدمات نیز در معرض نفوذهای امنیتی قرار دارند. سال گذشته یک قرارداد هوشمند DAO که مبتنی بر رمز ارز اتریوم بود هک شد، به‌طوری که باعث خروج 50 میلیون دلار از صندوق سرمایه مجازی شد. اشتباه در نوشتن قراردادهای هوشمند رایج است و هکرها آماده بهره‌برداری از آسیب‌پذیری‌های مستتر در این قرارداد‌ها هستند. سازمان‌های خودگردان (DAO) افراد خوب و برنامه‌نویسان متبحر را استخدام می‌کنند، اما همواره باگ‌هایی وجود دارد که هکرها قادر به سوء استفاده از آن‌ها هستند.» 

برخی از مزایای زنجیره بلوکی مثل ناشناس ماندن، می‌تواند بر علیه سازمان‌ها استفاده شود، زیرا هکرها به دنبال پنهان کردن تراکنش‌های غیرقانونی مثل پرداخت‌های باج‌افزاری هستند. به‌کارگیری هویت‌های مبتنی بر زنجیره بلوکی برای کنترل دسترسی به سرویس‌ها خیال کاربرانی که دوست دارند هویت‌شان ناشناس باقی بماند را آسوده می‌کند، اما اگر زنجیره بلوکی دچار شکافی شود و داده‌ها افشا شوند، آسیب جدی به اعتبار شرکت مسئول وارد می‌شود. هرچه فناوری‌ها پیچیده‌تر شوند، عمق فاجعه بیشتر می‌شود. 

چه آینده‌ای پیش روی زنجیره بلوکی و امنیت سایبری است؟

درست در مرحله پیاده‌سازی، زنجیره بلوکی و امنیت سایبری در تضاد با یکدیگر قرار می‌گیرند. اگر یک زنجیره بلوکی به شکل اشتباهی پیاده‌سازی شود، ریسک بزرگی را متوجه سازمان‌ها و مشتریان آن‌ها می‌کند. فلورینا مالکی از شرکت امنیت فناوری اطلاعات sonicWall می‌گوید: «این فناوری هنوز به اندازه کافی ایمن نشده و به بلوغ نرسیده تا نگرانی‌های پیرامون امنیت را کم کند و اجازه دهد سازمان‌ها با اطمینان بیشتری به سراغ آن بروند. کدی که زنجیره بلوکی را پشتیبانی می‌کند تقریبا جدید است و در برابر ظرفیت‌های بالقوه حمله‌های هکری به شکل دقیق آزمایش نشده، به همین دلیل هیچ راه قابل اطمینانی برای شناسایی باگ‌ها و آسیب‌پذیری‌های ناپیدا در دسترس نیست.» زنجیره بلوکی بازتعریف جدیدی از امنیت سایبری نیست، بلکه زیرساختی برای قدرتمندتر کردن امنیت است. با ترکیب آن با راه‌حل‌های کاربردی موجود در زمینه امنیت فناوری اطلاعات، زنجیره بلوکی می‌تواند امنیت بیشتری ارائه کند. هرچه سازمان‌ها سطح دانش‌شان در ارتباط با این فناوری را بیشتر کنند، احتمال حل کردن چالش‌های امنیتی توسط زنجیره بلوکی به جای پدید آمدن چالش‌های جدید بیشتر می‌شود 

ماهنامه شبکه را از کجا تهیه کنیم؟
ماهنامه شبکه را می‌توانید از کتابخانه‌های عمومی سراسر کشور و نیز از دکه‌های روزنامه‌فروشی تهیه نمائید.

ثبت اشتراک نسخه کاغذی ماهنامه شبکه     
ثبت اشتراک نسخه آنلاین

 

کتاب الکترونیک +Network راهنمای شبکه‌ها

  • برای دانلود تنها کتاب کامل ترجمه فارسی +Network  اینجا  کلیک کنید.

کتاب الکترونیک دوره مقدماتی آموزش پایتون

  • اگر قصد یادگیری برنامه‌نویسی را دارید ولی هیچ پیش‌زمینه‌ای ندارید اینجا کلیک کنید.

ایسوس

نظر شما چیست؟