کارشناس عملیات شبکه کیست و چه وظایفی دارد؟

مرکز عملیات شبکه چیست؟

مرکز عملیات شبکه به مجموعه‌ای متشکل از افراد متخصص اشاره دارد که مسئولیت نظارت، مدیریت و پشتیبانی از شبکه سازمانی را دارند. همان‌گونه که اشاره شد، این مراکز با هدف حصول اطمینان از کارکرد درست مراکز داده پیاده‌سازی می‌شوند و نقش مهمی در استمرار فعالیت‌های تجاری دارند. مرکز عملیات شبکه قابلیت‌های مشخصی در اختیار سازمان‌ها قرار می‌دهد که برخی از آن‌ها به‌شرح زیر است: 

•  نظارت بر عملکرد شبکه با استفاده از نرم‌افزارهای نظارتی
•  شناسایی و رفع مشکلات شبکه
•  اجرای راه‌حل‌های شبکه
•  ارائه قابلیت‌هایی در زمینه مستندسازی مراحل و رویه‌های شبکه
•  پیاده‌سازی زیرساختی که قابلیت همکاری تیم‌های فناوری اطلاعات را امکان‌پذیر می‌کند. 

به‌طور معمول، خاستگاه اصلی مراکز عملیات شبکه، شرکت‌های بزرگ فناوری اطلاعات، شرکت‌های خدماتی و شرکت‌های دولتی است. در مجموع باید بگوییم اگر به دنبال راه‌هایی برای بهبود شبکه سازمانی خود هستید، پیاده‌سازی مرکز عملیات شبکه بهترین انتخاب است. 

مزایای مرکز عملیات شبکه چیست؟

همان‌طور که اشاره کردیم، پیاده‌سازی یک مرکز عملیات شبکه نقش مهمی در بهبود عملکرد شبکه دارد. برخی از مزایای خاص داشتن یک مرکز عملیات شبکه به‌شرح زیر است: 

• اطمینان از عملکرد صحیح شبکه: مراکز عملیات شبکه می‌توانند با نظارت بر عملکرد شبکه و شناسایی و رفع مشکلات احتمالی مانع بروز خرابی‌های شبکه شوند. به‌طوری که مدت زمان از دسترس خارج شدن مراکز داده (downtime) و هزینه‌های مرتبط با آن‌ها را کاهش می‌دهند. 
• کاهش خرابی‌های شبکه: مراکز عملیات شبکه نقش مهمی در شناسایی زودهنگام مشکلات دارند. به بیان دقیق‌تر، به تکنسین‌های شبکه کمک می‌کنند مشکلات احتمالی تجهیزاتی مثل هارددیسک‌ها، سرورها و سوئیچ‌ها را شناسایی کنند و قطعاتی را که ممکن است با خرابی روبه‌رو شوند با نمونه‌های سالم تعویض کنند. 
• بهبود امنیت شبکه: مراکز عملیات شبکه می‌توانند با نظارت بر شبکه و شناسایی و رفع آسیب‌پذیری‌های احتمالی، امنیت شبکه را بهبود بخشند. به‌طوری که در تعامل با مراکز عملیات امنیت، نقش مهمی در کاهش حملات سایبری و هزینه‌های مرتبط با آن‌ها خواهند داشت. 
• صرفه‌جویی در هزینه‌های فناوری اطلاعات: همان‌گونه که اشاره کردیم، مراکز عملیات شبکه با شناسایی زودهنگام قطعاتی که احتمال خرابی آن‌ها دور از انتظار نیست، ضمن آن‌که عملکرد شبکه را در وضعیت پایدار نگه می‌دارند به کاهش هزینه‌های فناوری اطلاعات نیز کمک می‌کنند. در این حالت، یک سازمان مجبور نخواهد بود برای جایگزینی قطعات معیوب با نمونه‌های سالم، فعالیت‌های تجاری خود را به حالت تعلیق درآورد. 

یک کارشناس عملیات شبکه چه وظایفی دارد؟

وظایف یک کارشناس عملیات شبکه می‌تواند بسته به اندازه و پیچیدگی شبکه متفاوت باشد، اما برخی از وظایف رایج به‌شرح زیر است:

•  ارائه بستری مناسب برای آموزش مبانی اولیه شبکه و امنیت به کارمندان سازمان
•  اطمینان از عملکرد صحیح شبکه
•  کاهش خرابی‌‌های شبکه
•  بهبود امنیت شبکه
•  بهبود عملکرد شبکه
•  صرفه‌‌جویی در هزینه‌های فناوری اطلاعات
•  نظارت بر عملکرد شبکه با استفاده از نرم‌افزار نظارت

یک کارشناس عملیات شبکه به چه مهارت‌هایی نیاز دارد؟

برای تبدیل شدن به یک کارشناس عملیات شبکه، به مدرک کارشناسی در فناوری اطلاعات یا رشته‌های مرتبط نیاز دارید. همچنین، باید درک خوبی از اصول شبکه، نرم‌افزارها و سخت‌افزارهای شبکه داشته باشید. تجربه کاری در زمینه شبکه نیز اولویت مهمی است که بیشتر سازمان‌ها به آن دقت نظر خاصی دارند. 

بهترین راه برای تبدیل شدن به یک کارشناس عملیات شبکه به این صورت است که ابتدا به‌عنوان تکنسین شبکه و سپس سرپرست شبکه برای مدت زمان مشخصی در سازمان‌ها تجربه‌اندوزی کنید و به موازات آن به‌فکر دریافت مدارک بین‌المللی فناوری اطلاعات در حوزه‌های شبکه و امنیت باشید. کارآموزی یا کار پاره‌وقت در حوزه فناوری اطلاعات می‌تواند راه خوبی برای کسب تجربه و یادگیری مهارت‌های مورد نیاز باشد. برخی از مدارک و گواهینامه‌های مورد نیاز برای تبدیل شدن به یک کارشناس عملیات شبکه به‌شرح زیر است:

•  مدرک کارشناسی در فناوری اطلاعات یا رشته‌های مرتبط
•  دریافت گواهینامه Network+ و Security+ به‌عنوان پیش‌نیاز مدارک حرفه‌ای‌تر 
•  دریافت گواهینامه کارشناس شبکه (CCNA)
•  دریافت گواهینامه حرفه‌ای کارشناس شبکه (CCNP)

علاوه بر مدارک یادشده، یک کارشناس عملیات شبکه باید مهارت‌های کاربردی سطح بالایی داشته باشد که برخی از آن‌ها به‌شرح زیر هستند:

• مهارت‌های فنی: یک کارشناس عملیات شبکه باید درک خوبی از اصول شبکه، نرم‌افزار و سخت‌افزار شبکه داشته باشد. این متخصصان باید بتوانند از نرم‌افزارهای تخصصی برای نظارت بر عملکرد شبکه،  شناسایی مشکلات و اجرای راه‌حل‌ها استفاده کنند.
•  مهارت‌های حل مسئله: یک کارشناس عملیات شبکه باید بتواند به‌سرعت و موثر مشکلات شبکه را شناسایی و حل کند. آن‌ها باید بتوانند در شرایط استرس‌زا کار کنند و تصمیمات سریع و درستی بگیرند.
•  مهارت‌های ارتباطی: یک کارشناس عملیات شبکه باید بتواند به‌وضوح با دیگر تیم‌های فناوری اطلاعات و کاربران ارتباط برقرار کند. آن‌ها باید بتوانند مفاهیم فنی پیچیده را به زبانی ساده توضیح دهند.
•  مهارت‌های تیمی: یک کارشناس عملیات شبکه باید بتواند به‌عنوان بخشی از یک تیم برای رسیدن به اهداف مشترک همکاری کند.
•  دانش فنی قوی در مورد شبکه‌های رایانه‌ای و پروتکل‌های مختلف شبکه مانند TCP/IP
•  مهارت‌های نصب، پیکربندی و نگه‌داری تجهیزات شبکه مانند سوئیچ‌ها، روترها و فایروال‌ها
•  توانایی عیب‌یابی و رفع مشکلات شبکه
•  آشنایی با ابزارهای مدیریت و نظارت بر شبکه مانند SNMP
•  مهارت برنامه‌نویسی و اسکریپت‌نویسی برای خودکارسازی کارها
•  تجربه کار با سیستم‌‌عامل‌های شبکه مثل ویندوز سرور و لینوکس
•  دانش کافی در حوزه امنیت شبکه و توانایی پیاده‌سازی راهکارهای امنیتی
•  مهارت‌های تعامل و ارتباط با کاربران برای پشتیبانی فنی
•  توانایی یادگیری مداوم و همگام ماندن با فناوری‌ها و روش‌های جدید
•  دقت و حوصله بالا برای رسیدگی به جزئیات فنی

مزایای شغل کارشناس عملیات

کارشناسان عملیات شبکه معمولا در شرکت های بزرگ فناوری اطلاعات مشغول به کار می‌شوند. هرچند برخی از آن‌ها می‌توانند به‌عنوان مشاوران شبکه به‌شکل تمام‌وقت یا پروژه‌ای با سازمان‌های مختلف قرارداد منعقد کنند. برخی از مزایای شغل کارشناس عملیات شبکه به‌شرح زیر است: 

•  دستمزد بالا
•  فرصت‌های شغلی فراوان
•  کار چالش‌برانگیز و رضایت‌بخش
•  نقش تاثیرگذار بر فعالیت‌های کسب‌وکار

اگر به دنبال شغلی در زمینه فناوری اطلاعات هستید که چالش‌برانگیز و رضایت‌بخش باشد، شغل کارشناس عملیات شبکه می‌تواند انتخاب خوبی باشد.

میزان حقوق یک کارشناس عملیات شبکه چقدر است؟

میزان حقوق یک کارشناس عملیات شبکه بسته به عوامل مختلفی مانند تجربه، مهارت، محل کار و شرکت متفاوت است. با این حال، میانگین حقوق سالانه یک کارشناس عملیات شبکه در ایالات متحده حدود 60,000 هزار دلار است. کارشناسان عملیات شبکه با تجربه بیشتر و مهارت‌های تخصصی می‌توانند حقوق بیشتری دریافت کنند. به‌عنوان مثال، یک کارشناس عملیات شبکه با تجربه 5 سال می‌تواند به‌طور متوسط 70,000 هزار دلار در سال درآمد داشته باشد. برخی از عواملی که بر میزان حقوق یک کارشناس عملیات شبکه تاثیر می‌گذارند به‌شرح زیر است:

• تجربه: کارشناسان عملیات شبکه با تجربه بیشتر معمولا حقوق بیشتری دریافت می‌کنند.
• مهارت: کارشناسان عملیات شبکه با مهارت‌های تخصصی و گواهینامه‌های تخصصی شبکه می‌توانند حقوق بیشتری دریافت کنند.
• محل کار: کارشناسان عملیات شبکه در شهرهای بزرگ حقوق بیشتری از همتایان خود در شهرهای کوچک دریافت می‌کنند.
• شرکت: برخی از شرکت‌ها به کارشناسان عملیات شبکه حقوق بیشتری نسبت به دیگر شرکت‌ها می‌دهند. بنابراین، در انتخاب شرکت باید دقت نظر خاصی داشته باشید. 

اگر به دنبال شغلی در زمینه فناوری اطلاعات هستید که حقوق رضایت‌بخشی دارد، شغل کارشناس عملیات شبکه یک انتخاب خوب است. 

چه تفاوتی میان کارشناس عملیات شبکه و کارشناس عملیات امنیت وجود دارد؟

کارشناس عملیات شبکه مسئولیت نظارت، مدیریت و پشتیبانی از شبکه سازمانی را بر عهده دارد. آن‌ها باید درک خوبی از اصول شبکه، نرم‌افزار و سخت‌افزار شبکه داشته باشند. همچنین، باید بتوانند مشکلات شبکه را شناسایی و حل کنند و با دیگر تیم‌های فناوری اطلاعات همکاری کنند.

در نقطه مقابل، کارشناس عملیات امنیت (SOC) مسئولیت نظارت، مدیریت و پشتیبانی از امنیت یک سازمان را بر عهده دارد. آن‌ها باید درک خوبی از تهدیدات امنیتی، نرم‌افزار و سخت‌افزارهای امنیتی داشته باشند. علاوه بر این، باید بتوانند حملات امنیتی را شناسایی و پاسخ دهند و با دیگر تیم‌های فناوری اطلاعات در تعامل باشند. برخی از تفاوت‌های کلیدی بین NOC و SOC به‌شرح زیر است: 

• تمرکز: مرکز عملیات شبکه بر عملکرد شبکه و حصول اطمینان از کارکرد درست شبکه‌های سازمانی متمرکز است، در حالی که مرکز عملیات امنیت اطمینان می‌دهد که هکرها موفق نشده‌اند به شبکه سازمانی نفوذ کرده، اطلاعات را سرقت کرده یا به تحریف آن‌ها بپردازند. 
•  مهارت‌ها: کارشناسان مرکز عملیات شبکه باید درک خوبی از اصول شبکه، نرم‌افزار و سخت‌افزار شبکه داشته باشند، در حالی که کارشناسان امنیت شبکه باید درک خوبی از تهدیدات امنیتی، راه‌حل‌های نرم‌افزاری و سخت‌افزاری و خط‌مشی‌های امنیتی داشته باشند. 
•  وظایف: مرکز عملیات شبکه مسئولیت نظارت، مدیریت و پشتیبانی از شبکه را بر عهده دارد، در حالی که مرکز عملیات امنیت مسئولیت نظارت، مدیریت و پشتیبانی از راه‌حل‌ها و خط‌مشی‌های امنیتی را بر عهده دارد. 
•  همکاری: مرکز عملیات شبکه با دیگر تیم‌های فناوری اطلاعات برای حل مشکلات شبکه همکاری می‌کند، در حالی که مرکز عملیات امنیت با تیم‌های فناوری اطلاعات برای دستیابی به راه‌حلی کارآمد برای مقابله با حملات امنیتی همکاری می‌کند.

به‌طور کلی شرح وظایف مراکز عملیات امنیت به‌شرح زیر است: 

•  نصب‌، به‌روزرسانی و عیب‌یابی نرم‌افزارها و برنامه‌های کاربردی به لحاظ امنیتی
•  کنترل دائمی نرم‌افزارها و سخت‌افزارهای شبکه با هدف یافتن شکاف‌های امنیتی و پاسخ‌گویی به تهدیدها
•  پایش و سازماندهی دیوارهای آتش و سامانه‌های پیشگیری از نفوذ
•  پایش و به‌روزرسانی آنتی‌ویروس‌‌ها و روش‌های مقابله با بدافزارها و باج‌افزارها در مرکز عملیات امنیتی
•  کنترل ترافیک‌، ایمیل‌ها و فایل‌هایی که به شبکه سازمانی وارد یا از آن خارج می‌شوند. 
•  تحلیل دقیق داده‌های ورودی واردشده به بخش‌های مختلف شبکه سازمانی
•  پشتیبان‌گیری، ذخیره‌سازی و بازیابی داده‌ها و اطلاعات مهم
•  تحلیل و بررسی فرآیندهای امنیتی
•  بررسی اشکالات امنیتی با هدف رفع آن‌ها و پیشگیری از بروز مشکلات در آینده

در مجموع، هر دو مرکز نقش مهمی در یک سازمان ایفا می‌کنند. در شرایطی که مرکز عملیات شبکه مسئول اطمینان از عملکرد صحیح شبکه است، در نقطه مقابل مرکز عملیات امنیت مسئول اطمینان از امنیت شبکه است. هر دو نقش چالش‌برانگیز و جذاب هستند و بازار کار داغی دارند. 

آینده شغلی کارشناس عملیات شبکه در ایران به چه صورتی است؟

آینده شغلی کارشناسان عملیات شبکه بسیار خوب است. با افزایش وابستگی سازمان‌ها به فناوری، تقاضا برای کارشناسان عملیات شبکه نیز افزایش می‌یابد. کارشناسان عملیات شبکه مسئولیت نظارت، مدیریت و پشتیبانی از شبکه‌های سازمانی را بر عهده دارند. آن‌ها باید درک خوبی از اصول شبکه، نرم‌افزار و سخت‌افزار شبکه داشته باشند تا بتوانند مشکلات شبکه را شناسایی و حل کنند و با دیگر تیم‌های فناوری اطلاعات همکاری کنند.

طبق پیش‌بینی‌های اداره آمار کار ایالات متحده، مشاغل کارشناس عملیات شبکه در سال‌های 2020 تا 2030 با سرعتی سریع‌تر از میانگین همه مشاغل و با نرخ 22 درصد رشد خواهند کرد. این رشد به‌دلیل افزایش تقاضا برای خدمات فناوری اطلاعات توسط مشاغل و سازمان‌های مختلف است. اگر به دنبال شغلی در زمینه فناوری اطلاعات هستید که جذاب و پرهیجان باشد، شغل کارشناس عملیات شبکه می‌تواند انتخاب خوبی برای شما باشد. برخی از عواملی که بر آینده شغلی کارشناس عملیات شبکه در ایران تاثیرگذار خواهند بود به‌شرح زیر است: 

• رشد سریع فناوری: ایران به‌سرعت در حال توسعه است و این رشد منجر به افزایش تقاضا برای فناوری می‌شود که منجر به افزایش تقاضا برای کارشناسان عملیات شبکه می‌شود که می‌توانند شبکه‌های سازمانی را نظارت، مدیریت و پشتیبانی کنند.
• افزایش استفاده از ابر: زیرساخت‌های ابرمحور محبوبیت زیادی در ایران پیدا کرده‌اند و این امر باعث خواهد شد تا شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات ابری در سال‌های آتی به دنبال جذب کارشناسان عملیات شبکه باشند که توانایی مدیریت شبکه‌های ابری را دارند. 

در مجموع، آینده شغلی کارشناس عملیات شبکه در کشورهای مختلف و به‌ویژه ایران بسیار خوب است. با افزایش تقاضا برای فناوری، کارشناسان عملیات شبکه نقش مهمی در اطمینان از عملکرد صحیح شبکه‌های سازمانی ایفا می‌کنند.