به‌روز می‌شویم!
به‌روزرسانی 150 میلیون کیلومتری
مهندسان سازمان فضایی اروپا به تازگی مجبور شده‌اند نرم‌افزار یکی از کاوشگر‌های خود را به‌روزرسانی کنند؛ آن‌هم از فاصله بیش از 150 میلیون کیلومتری زمین! کاوشگر Mars Express که نزدیک به 15 سال به دور مریخ می‌گردد به پایان عمر خود نزدیک شده است. اما مهندسان سازمان فضایی اروپا تصمیم گرفته‌اند با به‌روزرسانی نرم‌افزار این کاوشگر، چند سالی بر عمر آن بیفزایند.

این فضاپیما که مأموریتی دو ساله برای آن تعریف شده بود، در دسامبر 2003 به مریخ رسید. ولی حالا بیش از 14 سال از مأموریت آن گذشته و در طول این مدت داده‌ها و تصاویر بسیار باارزشی از مریخ در اختیار محققان قرار داده است. 
مشکل اصلی پیش آمده برای این کاوشگر، به ژیروسکوپ‌های آن مربوط می‌شود. این کاوشگر به  شش ژیروسکوپ مجهز است. این ژیروسکوپ‌ها در کنار دو ستاره‌یاب (startrackers) به کاوشگر کمک می‌کنند تا جهت خود را در فضا تشخیص دهد. این ویژگی بسیار مهم است، زیرا به کاوشگر کمک می‌کند جهت آنتن‌های خود را به سمت زمین تنظیم کرده و ابزارهای سنجش از راه دور خود را به سوی مریخ بگیرد. ستاره‌یاب‌ها دوربین‌های ساده‌ای هستند که تصاویری از ستارگان گرفته و با کمی پردازش، هر چند ثانیه یک بار جهت کاوشگر را مشخص می‌کنند. ژیروسکوپ‌ها اطلاعات این دوربین‌ها را تکمیل می‌کنند و در مواردی که این دوربین‌ها در ردیابی ستاره‌ها دچار مشکل شوند، عمکلرد آن‌ها را پوشش می‌دهند. محققان سال گذشته میلادی دریافتند که اگر استفاده از این ژیروسکوپ‌ها با همین روند ادامه یابد، چهار ژیروسکوپ از کار خواهند افتاد.  از آنجاکه Mars Express بدون ژیروسکوپ‌هایش عملاً از کار می‌افتد گروه Mars Express پیش‌بینی کردند که این کاوشگر در نهایت تا سال 2019 دوام خواهد آورد. محققان با توجه به تجربه‌ای که در زمینه کار با ژیروسکوپ‌های مشابه در پروژه‌هایی نظیر روزِتا ( در شماره‌های قبلی اشاراتی به این پروژه کردیم) داشتند، به این نتیجه رسیدند که برای ادامه مأموریت، ژیروسکوپ‌ها را موقتاً خاموش کنند و تعیین جهت فقط با استفاده از ستاره‌یاب‌ها انجام شود و از ژیروسکوپ‌‌ها فقط در زمان لزوم استفاده شود. اما این‌کار نیازمند بازنویسی بخش زیادی از نرم‌افزار قدیمی این کاوشگر بود و  به  اعتقاد Simon Wood مهندس عملیات، این چالشی اساسی است. آن‌ها باید کد نرم‌افزار را می‌گشودند، نرم‌افزار را اصلاح می‌کردند، آن را می‌آزمودند و در اولین فرصت ممکن در حافظه‌ای که 150 میلیون کیلومتر آن‌سوتر بود، بارگذاری می‌کردند. آن‌ها در این راه از کدهای استفاده شده در روزتا نیز استفاده کردند. 
این کار چندین ماه طول کشید و گروه‌هایی از بخش‌های مختلف آژانس فضایی در اصلاح نرم‌افزار جدید همکاری کردند. به گفته Wood: «نمی‌دانستیم که چنین اصلاح بزرگی امکان‌پذیر هست یا خیر؛ چنین کاری تا پیش از این انجام نشده بود. به ویژه اینکه برای تکمیل آن با زمان می‌جنگیدیم». نرم‌افزار جدید اوایل سال جاری میلادی تکمیل و در بخشی از حافظه پشتیبان فضاپیما بارگذاری شد. درست مثل زمانی که شما نرم‌افزار گوشی خود را به‌روز می‌کنید و برای اعمال تغییرات باید آن را خاموش و روشن کنید،  Mars Express هم باید خاموش و روشن شود تا کد جدید قابل اجرا باشد. ( مرحله مهمی که باید 16 آوریل اجرا شود و تا زمان تهیه این مطلب خبری از موفقیت این مرحله گزارش نشده است). اگر همه چیز درست پیش برود، این کاوشگر تا سال 2020 در فضا دوام خواهد آورد.

 

برچسب: