اقتصاد این بازی روی یک ارز درون‌بازی به نام سی پی می‌چرخد. گیمر ایرانی به دلیل محدودیت پرداخت بین‌المللی، این ارز را بیشتر از فروشگاه‌های واسط داخلی تهیه می‌کند و همین نیاز، بازاری پررونق و کمتر دیده‌شده ساخته است.
کالاف دیوتی موبایل چطور مدعی عنوان محبوب‌ترین بازی موبایل ایران شد؟
استودیو TiMi از زیرمجموعه‌های تنسنت این بازی را ساخت و اکتیویژن آن را منتشر کرد؛ ناشری که حالا بخشی از مایکروسافت است. عرضه جهانی بازی از پرسروصداترین شروع‌ها در تاریخ بازی‌های موبایل بود و در همان روزهای اول، رکوردهای دانلود را جابه‌جا کرد.
در ایران سه عامل مسیر این محبوبیت را هموار کرد. عامل اول نام کالاف دیوتی بود. این برند پیش از نسخه موبایل، سال‌ها روی کنسول و رایانه شخصی مخاطب داشت و بازیکن تازه‌وارد با اسمی آشنا روبه‌رو می‌شد. عامل دوم ورود رایگان بود. مدل فری‌تو‌پلی (Free-to-Play) مانع قیمت را برداشت و هر کسی با یک گوشی متوسط می‌توانست وارد بازی شود.
عامل سوم به خود پلتفرم برمی‌گردد. گیمر ایرانی نه با کنسول گران‌قیمت، بلکه بیشتر با گوشی همراهش بازی می‌کند. بازاری که به کنسول و بازی‌های پولی دسترسی محدودی دارد، یک بازی رایگان با حال‌وهوای کنسولی را زود می‌پذیرد و کالاف دیوتی موبایل دقیقا همین جای خالی را پر کرد.
چند نفر در ایران و جهان کالاف دیوتی موبایل بازی می‌کنند؟
در مقیاس جهانی، کالاف دیوتی موبایل از همان سال اول به جمع پردانلودترین بازی‌های موبایل رسید. دانلودهای تجمعی‌اش با احتساب نسخه چینی، سال‌ها پیش از مرز چند صد میلیون گذشت و هزینه‌کرد بازیکنانش در سال‌های اوج به رقمی رسید که کمتر بازی موبایلی به آن نزدیک شده است. آخرین ارقامی که ناشر به‌طور رسمی اعلام کرده، قدیمی‌اند و رقم امروز از آن‌ها بالاتر است.
برای ایران، هیچ آمار رسمی‌ای تعداد بازیکنان این بازی را جداگانه اعلام نکرده است. فقط جمعیت کل گیمرهای کشور در دسترس است که به چند ده میلیون نفر می‌رسد و در سال‌های اخیر کمی هم کم شده است. همین خلأ آماری باعث شده ادعای محبوب‌ترین بازی موبایل ایران به مشاهده بازار تکیه کند.
نشانه‌های بازار هم کم نیستند. بازار ایران پر از فروشگاه‌های فروش سی پی، تورنمنت‌های آنلاین و کانال‌های آموزشی این بازی است. وقتی دسترسی به اینترنت بین‌الملل در ماه‌های اخیر برای مدتی طولانی محدود شد، گیمرها با کارزارهای اینترنتی بازگشت دسترسی به دو بازی را خواستند و یکی از آن دو، همین کالاف دیوتی موبایل بود.
اقتصاد بازی موبایل در کالاف دیوتی؛ سی پی و آیتم‌ها چطور کار می‌کنند؟
سی پی کالاف دیوتی موبایل (CP) واحد پول داخل بازی است. بازیکن سی پی را با پول واقعی می‌خرد و بعد با آن خرید می‌کند. هر آیتم درون‌بازی، از اسکین اسلحه تا لباس اپراتور، قیمتی به سی پی دارد و این قیمت بسته به ریجن اکانت فرق می‌کند.
آیتم‌ها در سه قالب اصلی به دست بازیکن می‌رسند. بتل‌پس (Battle Pass) اشتراکی فصلی است که بازیکن با خریدش، در طول فصل با بازی‌کردن جایزه می‌گیرد. باندل‌ها بسته‌های آماده اسکین و آیتم‌اند و قیمتشان یک‌جا اعلام می‌شود. گردونه‌ها و قرعه‌کشی‌ها جایزه را تصادفی می‌کنند؛ بازیکن برای هر چرخش سی پی می‌پردازد و هیچ تضمینی برای رسیدن به آیتم دلخواه در چرخش‌های اول ندارد. بازیکنی که برای یک اسلحه کمیاب چند بار پشت سر هم گردونه را می‌چرخاند، گاهی بیشتر از قیمت یک باندل کامل خرج می‌کند.
این ترکیب الگوی آشنای بازی‌های فری‌تو‌پلی است: ورود رایگان و درآمد از خرید درون‌برنامه‌ای. ساختاری که سال‌ها پیش طراحی شد، هنوز هم برای ناشر پول‌ساز است و درآمد ماهانه کالاف دیوتی موبایل در سطحی می‌ماند که بسیاری از بازی‌های تازه‌تر به آن نمی‌رسند.
چالش پرداخت ارزی در محبوب‌ترین بازی موبایل ایران؛ گیمر ایرانی چطور آیتم می‌خرد؟
در حالت عادی، بازیکن سی پی را از فروشگاه داخل بازی و با کارت بانکی بین‌المللی می‌خرد. گیمر ساکن ایران به این مسیر دسترسی مستقیم ندارد؛ چون درگاه‌های پرداخت بین‌المللی کارت‌های بانکی داخلی را نمی‌پذیرند.
فعالان و پژوهشگران صنعت بازی کشور سال‌ها است که تسهیل پرداخت بین‌المللی را از نیازهای فوری این صنعت می‌دانند. تا وقتی این مانع پابرجا است، خرید سی پی برای گیمر ایرانی بدون یک واسط ممکن نمی‌شود. راه‌های جانبی مثل کمک‌گرفتن از یک آشنای ساکن خارج از کشور هم همیشه در دسترس نیست. برای همین، بیشتر بازیکنان سراغ فروشگاه‌هایی می‌روند که پول ریالی می‌گیرند و ارز درون‌بازی تحویل می‌دهند.
بازار واسطه‌ای خرید سی پی؛ یکی از پررونق‌ترین گوشه‌های بازار گیمینگ ایران
همین نیاز به واسط، بازار بزرگی ساخته است. ارزش اسمی کل بازار بازی‌های ویدیویی کشور در چند سال اخیر چند برابر شده و بخش غیررسمی آن از بخش رسمی بزرگ‌تر است. خرید ارز و آیتم برای بازی‌های خارجی، سهم پررنگی در همین بخش غیررسمی دارد.
فروشگاه‌های واسط پرداخت ریالی بازیکن را می‌گیرند و سی پی را به اکانت او می‌رسانند. برخی سرویس‌ها مانند سی پی بات، شارژ cp کالاف دیوتی موبایل را با پرداخت ریالی و به‌صورت خودکار انجام می‌دهند. این سرویس‌ها عملا جای خالی درگاه پرداخت بین‌المللی را برای خرید درون‌برنامه‌ای پر کرده‌اند.
این بازار ریسک هم دارد. اکتیویژن چند سالی است که سی پی به‌دست‌آمده از سوءاستفاده از بازپرداخت یا روش‌های غیرمجاز را از اکانت‌ها پس می‌گیرد و موجودی برخی بازیکنان را منفی می‌کند. بازیکنی که سی پی را خیلی ارزان‌تر از نرخ رایج خریده است، گاهی چند ماه بعد با موجودی منفی روبه‌رو می‌شود. برای همین، شفافیت فروشنده درباره روش شارژ مهم‌ترین معیار انتخاب در این بازار است.
آینده محبوب‌ترین بازی موبایل ایران و اقتصادش
داده‌های بازار ایران دو روند متضاد را نشان می‌دهند. تعداد گیمرهای فعال کشور در چند سال اخیر کم شده، اما ارزش اسمی بازار چند برابر شده است. بخشی از این رشد به تورم و افزایش نرخ ارز برمی‌گردد. با این حال، کمتر شدن گیمرها در کنار بزرگ‌تر شدن بازار یعنی هر گیمر به تومان بیشتر از قبل خرج می‌کند.
در سطح جهانی، اکتیویژن بازی «کالاف دیوتی: وارزون موبایل» را از فروشگاه‌های اپل و گوگل برداشت و عرضه محتوای فصلی آن را متوقف کرد. با این تصمیم، کالاف دیوتی موبایل اصلی‌ترین حضور این مجموعه روی گوشی باقی ماند و فصل‌های تازه‌اش همچنان منظم منتشر می‌شوند.
آینده اقتصاد این بازی در ایران به دو متغیر گره خورده است. متغیر اول دسترسی به پرداخت بین‌المللی است؛ تا وقتی این دسترسی وجود ندارد، بازار واسطه‌ای و بخش غیررسمی سهم بزرگ خود را حفظ می‌کنند. متغیر دوم اینترنت پایدار است. در ماه‌های اخیر، محدودیت طولانی اینترنت بین‌الملل و آسیب به مسیرهای ارتباطی، بازی را برای بسیاری از گیمرها کند یا عملا غیرقابل‌دسترس کرد. وقتی گیمر به سرور بازی وصل نمی‌شود، خرید سی پی هم برایش معنایی ندارد و فروشگاه‌های واسط اولین جایی‌اند که این افت را حس می‌کنند.
جمع‌بندی
کالاف دیوتی موبایل با برند شناخته‌شده، ورود رایگان و تکیه بر گوشی همراه، به یکی از پرطرفدارترین بازی‌های ایران تبدیل شد. آمار رسمی آن را در فهرست بازی‌های محبوب ایرانیان می‌گذارد. با این حال، هنوز داده‌ای مستقل برای اثبات عنوان محبوب‌ترین بازی موبایل ایران منتشر نشده است.
اقتصاد بازی روی سی پی می‌چرخد و گیمر ایرانی این ارز را از بازار واسطه‌ای تهیه می‌کند. بخش بزرگ‌تر بازار بازی‌های ویدیویی کشور هنوز غیررسمی است و تسهیل پرداخت بین‌المللی، در کنار اینترنت پایدار، می‌تواند این تصویر را تغییر دهد.