رزولوشن حسگر‌هاي دوربين‌هاي ديجيتال هر روز بيشتر مي‌شوند و در مقابل آن ابعاد فيزيكي پيكسل‌ها و بالطبع حسگر‌ها نيز هر روز كوچك‌تر از قبل مي‌شوند تا در دوربين‌هاي كوچك‌تري جا بگيرند. اما در اين ميان تنها چيزي كه هيچ تغييري نمي‌كند، محدوده رنگي قابل تشخيص توسط حسگر‌ها است كه همچنان ثابت و بدون هيچ پيشرفتي ثابت باقي مانده است.

اين مسئله خصوصاً در دوربين‌هاي كامپكت با رزولوشن‌هايي در حدود هشت مگاپيكسل كاملاً مشهود است. اگر با دوربين‌هايي از اين دست كار كرده باشيد، متوجه مي‌شويد كه در رزولوشن‌هاي بالاتر از اين، مقدار نويز تصوير بسيار زيادتر از حد معمول است و عكس‌ها به رغم داشتن رزولوشن بالاتر داراي كيفيت چندان متفاوتي نسبت به مدل‌هاي قبلي خود نيستند؛ هرچند همين بالاتر رفتن رزولوشن‌ حسگر‌ها در اين دوربين‌ها نيز به راحتي آن‌ها را مستعد ايجاد نويز در محيط‌هاي تاريك‌تر مي‌كند.

علاوه بر اين، در برخي محيط‌ها، محدوده رنگي بسيار گسترده‌تري نسبت به آنچه با دوربين ديده مي‌شود، وجود دارد. مثلاً عكس‌هايي رو به يك منبع نوري پر قدرت يا عكس‌هايي از طلوع و غروب خورشيد. در اين قبيل عكس‌ها، بخش‌هاي روشن‌تر محيط تعيين‌كننده وضعيت شاتر و ديافراگم دوربين خواهند بود و هر كاربر حرفه‌اي براي اين‌كه بتواند از سوختن عكس (Overexpose) جلوگيري كند، ترجيح مي‌دهد ميزان نور ورودي به دوربين را با منبع نور قوي‌تر تنظيم كند. بنابراين بسياري از جزئياتي كه در بخش كم‌نورتر كادر قرار دارند، از دست مي‌روند. مثال ساده‌اي از اين دست عكس‌هايي هستند كه در غروب خورشيد گرفته مي‌شوند.

هنگامي كه از خورشيد در حال غروب عكس مي‌گيريد، بدون شك بخش پيش‌زمينه عكس كه احتمالاً شامل درخت‌ها و ساختمان‌هاي روبه‌رو هستند، در عكس سياه مي‌شوند. سياه شدن اين اجزا اصلاً به اين معني نيست كه آن ها رنگ سياه دارند، بلكه به اين خاطر است كه چون حسگر‌هاي دوربين (يا حساسيت فيلم يا نگاتيو در دوربين‌هاي آنالوگ) به گونه‌اي تنظيم مي‌شوند كه نور خورشيد را ثبت كنند، ديگر اين امكان را ندارند كه نور كمرنگ رسيده از اجزاي پيش‌زمينه (در اينجا تابش درخت‌ها و ساختمان‌ها) را نيز ثبت كنند و به همين دليل آن‌ها را سياه مي‌بينند.

اين‌كه يك عكاس چگونه مي‌تواند نور ورودي به دوربين را كنترل كند و مقدار حساسيت حسگر خود را روي يكي از منابع نوري موجود در كادر تنظيم كند، به واسطه تعيين مقدار باز شدن دهانه دوربين يا ديافراگم و نيز سرعت باز و بسته شدن آن يا سرعت شاتر انجام مي‌شود.

بديهي است كه در هر بار عكسبرداري از يك منظره، مي‌توانيد تنها يك مقدار خاص را براي هر يك از گزينه‌هاي سرعت و ديافراگم تعيين كنيد. اما دوربين‌هاي ديجيتال مي‌توانند با سرعت زياد و پي در پي از يك منظره چندين عكس پشت سر هم بگيرند(Bracketing).

همچنين مي‌توان آن‌ها را به گونه‌اي تنظيم كرد كه هر يك از عكس‌ها با تنظيمات شاتر و ديافراگم متفاوتي نسبت به عكس قبلي گرفته شوند و بدين ترتيب چندين عكس با شرايط نوردهي كاملاً متفاوت نسبت به عكس قبلي از يك منظره واحد تهيه مي‌شود. عكس‌هاي HDR از تركيب هوشمندانه چندين عكس با نوردهي متفاوت به دست مي‌آيند. اما نكته مهم اينجاست كه برنامه‌هايي كه HDR مي‌سازند، چگونه مي‌توانند حدس بزنند كه كدام بخش از هر تصوير را مي‌توانند در عكس‌ نهايي مورد استفاده قرار دهند؟

فتوشاپ براي اين كه تشخيص دهد هر عكس تا چه اندازه مي‌تواند در نتيجه نهايي مؤثر باشد، با «خواندن» اطلاعات EXIF كه به همراه هر تصوير ذخيره مي‌شود، سرعت شاتر، مقدار ديافراگم، و تنظيمات ISO دوربين را از خود عكس‌ها استخراج مي‌كند و آن‌ها را به ترتيب در كنار يكديگر قرار مي‌دهد.

فتوشاپ با اين كار مي‌تواند به راحتي «حدس بزند» كه نور موجود در هر عكس تا چه اندازه كافي است و كدام يك از عكس‌ها مي‌توانند بخش‌هاي از دست رفته هر يك را بازسازي كنند. از آن‌جايي‌كه چگالي نور در اين عكس‌ها بسيار متفاوت است، فتوشاپ به جاي يك عكس معمولي 8 يا 16 بيتي، يك فايل 32HRD بيتي را ايجاد مي‌كند تا هر يك از كانال هاي رنگي را با دقت تمام به همراه رنگ و نور دقيق توصيف كند.

در حقيقت همان شانزده‌‌‌بيت مي‌تواند براي توصيف دقيق رنگ‌هاي يك عكس كافي باشد. اهميت موضوع اينجاست كه نحوه استفاده از اين بيت‌هاي اضافي نسبت به آنچه كه بيت‌هاي اضافي در عكس هاي شانزده‌‌‌بيتي كاربرد دارند، كاملاً متفاوت است. فتوشاپ از اين مقدار بيت اضافي براي تعيين مقدار روشنايي رنگ‌ها بهره مي‌برد. از همين رو است كه عكس‌هاي 8 يا 16 بيتي را عكس‌‌هاي LDR يا Low Dynamic Range مي‌نامند. توضيح بيشتر درباره چگونگي تعريف بيت‌ها از حوصله اين بحث بيرون است. در صورتي‌كه به اطلاعات بيشتري نياز داريد.

اما براي عكاسي با اين روش چه نكاتي بايد مورد توجه قرار بگيرند؟ از آن‌جايي‌كه براي ايجاد يك عكس HDR به چندين عكس يكسان از نظر كادر، اما متفاوت از لحاظ شرايط نوري نياز داريم، بهتر است در چنين حالتي از يك سه پايه استفاده كنيد تا اطمينان حاصل كنيد كه هيچ تغييري در كادر و زاويه دوربين ايجاد نمي‌شود. البته فتوشاپ مي‌تواند تشخيص دهد كه هر يك از عكس‌ها دقيقاً در كجا بايد قرار بگيرند و به اصطلاح مي‌تواند لرزش خفيف دست را جبران كند. اما بهترين نتيجه وقتي به دست مي‌آيد كه حركت دست شما به حداقل برسد.

سعي كنيد حداقل سه عكس با نورپردازي متفاوت از يك صحنه تهيه كنيد. البته براي دستيابي به يك نتيجه گويا و كامل استفاده از پنج عكس يا بيشتر نيز پيشنهاد مي‌شود. نوردهي‌هاي بيشتر به الگوريتم ساخت HDR امكان مي‌دهد با تخمين دقيق‌تري حدس بزند كه دوربين شما با چه مقياسي نور‌ها را به داخل راه داده است.

دقت درباره يك نكته بسيار ضروري است و آن اين‌كه، در عكسي كه در بين بقيه عكس‌ها از همه تيره‌تر است، هيچ جا از عكس‌ها داراي Overexpose (نقاط برق خورده يا شديداً درخشان) نباشد. تيره‌ترين عكس بايد تمام بخش‌هاي تاريك تصوير را با وضوح كامل نمايش دهد. ضمناً براي تغيير دادن مقدار نور نسبت به عكس‌هاي ديگر بهتر است به جاي استفاده از ديافراگم يا ISO، تنها سرعت شاتر را تغيير دهيد.

زيرا افزايش دهانه ديافراگم يا افزايش ISO به ترتيب موجب تغيير عمق ميدان و افزايش نويز در تصاوير مي‌شوند. به زبان ساده‌تر، اگر در عكس‌هاي پي‌درپي از روش بستن يا باز كردن ديافراگم استفاده كنيد، احتمالاً در عكس نهايي يك محوشدگي غيرمنظم را در بخش‌هاي روشن و تيره تصوير مشاهده خواهيد كرد!

در شماره آينده به روش ساخت عكس‌هاي 32بيتي در فتوشاپ و نحوه عكس‌برداري Bracketing (يا عكس‌برداري پي‌درپي) و تنظيمات دوربين براي ساخت عكس‌هاي HDR مي‌پردازيم. همچنين در آموزش فتوشاپ شماره آينده ساخت يك عكس HDR را به صورت آموزش گام‌به‌گام در بخش آموزش فتوشاپ خواهيد خواند.