پلتفرم جديد داتنت
سرانجام پس از ماهها انتظار نسخه دوم پلتفرم داتنت مايكروسافت منتشر شد. پلتفرم جديد داتنت شامل نسخه دوم چارچوب داتنت (NET Framework.)، فناوري ASP.NET 2 و نرمافزار ويژوال استوديوي 2005 است. اين مجموعه به همراه نسخه جديد نرمافزار مديريت بانك اطلاعاتي SQL Server راهكار كاملي را براي توليد نرمافزار روي سيستمعامل ويندوز فراهم ميسازد.
نسخه دوم داتنت علاوه بر پوشش دادن تعداد زيادي از باگهاي مشخص شده در نسخه قبلي (1/1)، قابليتها و امكانات جديد و متنوعي را نيز كه در گذشته مورد نياز برنامهنويسان بوده در بر دارد.
طبق معمول، مايكروسافت بعضي از رويهها و ساز و كارهايي را كه اغلب كاربران در برنامهنويسي خود در نظر ميگرفتند، در نسخه جديد نرمافزارهاي برنامهنويسي داتنت گنجانده است تا كار را براي برنامهنويسان، بيش از پيش آسان كند.
اين همان نقطهاي است كه معمولاً طرز تفكر و نگرش مايكروسافت به دنياي نرمافزار و برنامهنويسي را از نگرش ديگر سازندگان اصلي پلتفرمهاي نرمافزاري مثل پلتفرم جاوا و يا دنياي لينوكس جدا ميكند. به عنوان مثال در نسخه جديد داتنت، ماجولهاي فرعي جديدي براي مديريت فرايند احراز هويت كاربر (Authentication) در لايه امنيتي نرمافزار گنجانده شده است كه در حقيقت تا حد زيادي برنامهنويسان را از كدنويسي جزئيات بينياز ميكند. به اين ترتيب اگر چه امكان برنامهنويسي جزئيات لايه امنيتي نرمافزار همچنان وجود دارد، ولي برنامهنويسان اكنون ميتوانند از ماجولهاي حاضر و آمادهاي كه بيشتر كارها را براي آنان انجام ميدهند استفاده كنند و بيشتر به هدف و وظيفه اصلي نرمافزار خود بپردازند.
احتمالاً بسياري از منتقدان مايكروسافت همچون سابق خواهند گفت كه مايكروسافت قدم ديگري براي راحتتر كردن كار برنامهنويسان تنبل برداشته است و با بينياز كردن برنامهنويسان از درگير شدن با جزئيات مكانيزم لايه امنيتي داتنت، ممكن است آنان را بد عادت كند و اينكار موجب كاهش امنيت نرمافزار شود و ... اما اگر نظر من را بخواهيد، افزايش ماجولهاي امنيتي جديد در داتنت2، چه در قسمت زيرساختهاي نرمافزاري ASP.NET و چه در زيرساختهاي فناوري Web Services، نه تنها برنامهنويسان را بد عادت نخواهد كرد، بلكه آنان را ترغيب خواهد كرد با توجه به سهولت به كارگيري ماجولهاي جديد، لايه امنيتي نرمافزار را به عنصري جدايي ناپذير از سيستم خود تبديل كنند و به دليل واهمه از ناآشنايي با منطق كدنويسي اين لايه، از انجام دادن اين بخش مهم برنامهنويسي گريزان نباشند.
NET Framework 2.0.
از نكته فوق كه بگذريم، چند ويژگي جديد داتنت2 قابل ذكر است. نسخه دوم چارچوب داتنت در دو نسخه فرعي x86 و x64 عرضه شده كه اولي براي نوشتن برنامههاي 32 بيتي متداول و دومي بهصورت ويژه براي نوشتن برنامههاي 64 بيتي است. هر دو نسخه به دو صورت SDK و Redistributable از نشاني سايتmsdn.Microsoft.com/netframework قابلدريافت هستند.
نسخه SDK مجموعهاي است كه بيش از صد مگابايت حجم دارد و خاص برنامهنويسان است. اما نسخهRedistributable يك فايل قابل نصب چندمگابايتي است كه سيستمعامل ويندوز را در صورتي كه در حال حاضر مجهز به فناوري داتنت نباشد، به داتنت مجهز ميكند. نصب اين برنامه براي اجراي نرمافزارهايي كه با داتنت نوشته شدهاند، ضروري است. البته دقت كنيد كه نسخه دوم چارچوب داتنت در كنار نسخههاي قبلي نصب ميشود. به اين ترتيب برنامههاي كه با نسخههاي 1 يا 1/1 چارچوب داتنت نوشته شدهاند، از كار نخواهند افتاد.
ويژوال استوديوي 2005 و ASP.NET 2.0
نسخه جديد ويژوال استوديو در پنجنسخه متفاوت عرضه شده است كه سه نسخه از آنها نسبت به بقيه شاخصترند. يكي نسخه Express است كه بهصورت رايگان ارائه شده و احتمالاً با استقبال زياد برنامهنويسان روبهرو خواهد شد. خود اين نسخه در چند مدل فرعي عرضه شده كه هر كدام از آنها ويژه يكي از زبانهاي برنامهنويسي (مانند ويژوال بيسيك يا سيشارپ) است.
علاوهبر اين، يك نسخه مخصوص طراحي صفحات ASP.NET به نام Visual web Developer Express 2005 وجود دارد كه ميتوانيد آن را مستقيماً از سايت www.asp.net دريافت كنيد. نسخه Team System خاص برنامهنويسي گروهي است و براي شركتهاي نرمافزاري كارايي دارد. يك نسخه نيز به همراه ابزارهاي مخصوص برنامهنويسي براي مجموعه آفيس مايكروسافت عرضه شده است.
در نسخه جديد ويژوال استوديو، برنامهنويسي صفحات وب آسانتر شده است. به عنوان مثال ميتوانيد ويژوال استوديوي 2005 را روي يك ويندوز معمولي و بدون نرمافزار IIS نصب كنيد. بنابراين براي آزمايش كردن صفحات خود نيازي به IIS نداريد. همچنين كنترلهاي جديدي مانند LoginName و LoginView بهASP.NET افزوده شده كه امكان پيادهسازي پوستهها و اينترفيسهاي گرافيكي مختلف را به سليقه كاربر و يا در قالب شخصيسازي نحوه نمايش محتوا (Personalization) امكانپذير ميسازد.
سخن درباره ويژگيها و امكانات داتنت 2 بسيار است. بحث بيشتر در اين زمينه را به آينده موكول ميكنم. اما براي اينكه دست خالي هم اين صفحه را ترك نكنيد، چند منبع اطلاعاتي را براي مطالعه بيشتر توصيه ميكنم.
يك تور مجازي روي اين نشاني هست كه ديدن آن خالي از لطف نيست. تعدادي از وبلاگهاي تخصصي درباره داتنت2 نيز در سايت MSDN معرفي شدهاند. كه از اين نشاني ميتوانيد ببينيد. يادتان نرود كه به قسمت مربوط به SQLServer در سايت MSDN نيز نگاهي بيندازيد. مجموعه كتابهاي الكترونيكي Microsoft Patterns Practices نيز كه رايگان اما بسيار گرانبها هستند، بههمراه سورسكد Enterprise Library for .NET 2.0 در نشاني msdn.Microsoft.com/practices در انتظار برنامهنويسان حرفهاي بهسر ميبرند.