پيشينه IT درهند
هندوستان اين روزها براي همه جذاب است. بازار داخلي نرم‌افزار هنوز تا اشباع شدن فاصله زيادي دارد. شركت‌هاي بزرگ خدمات نرم‌افزاري هند كشور خود را خيلي دوست دارند. چون مي‌توانند بيرون مرزهاي هند به شكار مشتريان آي‌تي بروند و سپس آنان را در منزل خود پذيرايي كنند. شركت‌هاي مخابراتي و ارتباطي نيز سرحال و خشنود به نظر مي‌رسند، زيرا تا آن روز كه تمام شهرها و روستاهاي سرزمين يك ميليارد نفري هندوستان به زيرساخت‌هاي ارتباطي و اطلاعاتي مجهز شوند سال‌ها فاصله است. شركت‌هاي خارجي فعال در حوزه آي‌تي نيز اين كشور را جاي جذابي يافته‌اند. آن‌ها در روياهاي خود روزهايي را به تصوير مي‌كشند كه با بهره‌مندي از نيروي انساني متخصص و ارزان هندي، پي‌درپي هزينه‌هاي خود را كاهش مي‌دهند، آزمايشگاه‌هاي تحقيق و توسعه بيشتري برپا مي‌كنند و براي فتح بازارهاي بكر آسيايي نقشه مي‌كشند.
صنعت فناوري اطلاعات اين روزها نه‌تنها براي بازرگانان و صنعتگران هندي اهميت زيادي دارد بلكه نقش مهمي نيز در سياست‌ورزي و برنامه‌ريزي سياستمداران و حكمرانان هند بازي مي‌كند. تا پيش از سال 1984، صنعت نرم‌افزار هند در چارچوب مجموعه قوانين نسبتاً سختگيرانه و بسته‌اي حركت مي‌كرد كه از تئوري جايگزيني واردات و توسعه خودكفايي الهام مي‌گرفت. نظريه‌اي كه تقريباً تمام اقتصاد هند را تا آن زمان هدايت مي‌كرد. اما پس از انتخاب راجيوگاندي به سمت نخست وزيري، تفكر اقتصادي دولت تغيير محسوسي كرد. دولت در يك خط مشي جديد به صنايع خصوصي و دولتي اجازه داد كه با سهولت بيشتري به واردات سخت افزار بپردازند و در عوض از صادرات نرم‌افزار پشتيباني كرد تا نوعي توازن ايجاد شود. طي دو سال بعد شرايط آنچنان تغيير يافت كه صنعت آي‌تي نوپاي هندي تئوري خودكفايي و جايگزيني واردات را كاملا پس زده بود. روند رشد صنعت در سال‌هاي بعد به دليل گشايش فضاي اقتصادي همچنان ادامه يافت تا اينكه آقاي واجپايي در سال 1998 به سمت نخست وزيري هند رسيد و اعلام كرد كه تبديل كردن هندوستان به يك ابرقدرت در حوزه فناوري اطلاعات بايد يكي از هدف‌هاي اساسي كشور باشد. از آن پس، رشد آي‌تي در هندوستان به شدت افزايش يافت و سرمايه‌گذاراني كه از برنامه بلند مدت دولت براي توسعه صنعتي در اين حوزه اطمينان يافته بودند با انگيزه بيشتري به بسط و گسترش بازرگاني، توليد و خدمات پرداختند و در نتيجه خيلي زود مناطقي از هند و در راس آن شهر بنگلور به كانون‌هاي توسعه فناوري اطلاعات تبديل شدند. اين رشد عمدتاً به رهبري صنعت نرم‌افزار حاصل شده بود و بنابر آمار، در سال 1999 توانسته بود براي بيش از دويست هزار نفر اشتغال ايجاد كند.

بنگلور و دره سيليكون هندي‌
چهار سال پيش سفير چين در هند پس از ديداري كه از ايالت كارناتاكاي هند داشت، در يكي از روزنامه‌هاي پرتيراژ اين كشور مقاله‌اي نوشته بود با عنوان <شهري كه بايد ديد> و در آن ضمن توصيف مشاهدات و برداشت‌هاي خود از وضعيت شهر بنگلور، گفته بود : <بنگلور شهر مهمي است.> و اضافه كرده بود: <هركس كه از سفر هند به خانه خود بازمي‌گردد بدون ترديد از ديگران مي‌پرسد: آيا تابه‌حال بنگلور را ديده‌اي؟ و تنها درصورتي كه پاسخ مثبت باشد مي‌شود گفت كه اصولاً سفر يك نفر به هند ارزشمند بوده است! ⁽¹⁾
اما بنگلور كجاست؟ اين شهر معروف كه مركز ايالت كارناتاكا است، تا پيش از آن‌كه به دره سيليكون هند معروف شود، به دليل فراواني باغ‌ها و طبيعت زيبايش به <شهر باغ> مشهور بود و هنوز هم گاهي اوقات با اين استعاره ناميده مي‌شود. اين شهر زيبا و خوش آب و هوا كه همچنان زيبايي و طراوت خود را حفظ كرده است نزديك به 480 سال پيش تاسيس شد. امروزه بنگلور يكي از مراكز مهم اقتصاد و بازرگاني هند به شمار مي‌رود. شهري پرجمعيت كه به دليل حضور مردماني از فرهنگ‌ها، كشورها و نقاط مختلف دنيا يك شهر چندفرهنگي محسوب مي‌شود. بنگلور نه تنها به دليل آب و هوايش براي توريست‌هاي خارجي جذاب است بلكه به دليل اهميت اقتصاديش، مركز رفت و آمد بازرگانان و صنعتگراني است كه از اقصا نقاط دنيا به اين شهر مي‌آيند.

چرا بنگلور را دره سيليكون هند مي‌نامند؟
يافتن پاسخ اين سؤال دشوار نيست. زيرا اكنون اين شهر با دربرداشتن دفتر نمايندگي، كارخانه، آزمايشگاه و مراكز ‌پژوهشي بيش از سيصد شركت آي‌تي داخلي و خارجي عمدتا نرم‌افزاري اولين و مهترين شهر هندوستان در صنعت فناوري اطلاعات به شمار مي‌رود و بخش عمده‌اي از درآمد هندوستان از ناحيه فروش نرم‌افزار و خدمات را به خود اختصاص مي‌دهد. پس از بنگلور، حيدرآباد با بيش از يكصد شركت آي‌تي و شهر پونا با دربرداشتن نزديك به يكصد شركت، در رتبه‌هاي بعدي اهميت قرار دارند. شركت‌هاي SAP، آي‌بي‌ام، سامسونگ، موتورولا، ‌اچ‌پي، اينتل، گوگل و تگزاس اينسترومنتس از نام‌هاي آشناي صنعت فناوري اطلاعات هستند كه هريك آشيانه و بنگاهي در بنگلور دارند و صدها متخصص كامپيوتر  عمدتاً هندي را به خدمت گرفته‌اند.

نمايي از Silicon Towers

بنگلورهمچنين با داشتن 21 دانشكده و كالج مهندسي، از نظر تعداد دانشكده‌هاي مهندسي كه ممكن است در يك شهر وجود داشته باشند بين تمام شهرهاي مهم دنيا در مقام نخست قرار دارد. يكي از عوامل اصلي تبديل شدن بنگلور به كانون مهم آي‌تي در هند، فراواني متخصصان و تحصيلكردگاني است كه در زمينه مهندسي نرم‌افزار و توسعه و نگهداري آن تبحر خاصي دارند. تجمع اين‌همه كارشناس در يك شهر، هم به دليل قدمت و مركزيت اقتصادي شهر بنگلور و هم به دليل آب و هواي مطبوع آن بوده است. تبحر متخصصين در زبان انگليسي، بهره‌مندي از مديران تحصيلكرده در دانشگاه‌هاي معتبر خارجي، فراواني نيروي انساني ماهر و متخصص و حتي عامل پنهاني مثل اختلاف ساعت با آمريكا (از نظر تواتر شب و روز) و فعاليت در ساعات شب به وقت آمريكا كه فرصت‌هاي اقتصادي ويژه‌اي را در اختيار صنعتگران و بازرگانان هندي قرار مي‌دهد جزء عوامل مهم و مؤثر در پيشرفت اين منطقه هستند. در‌حقيقت مي‌توان گفت تقريباً هيچ امتياز و مزيت عمده‌اي نيست كه مهندسان و بازرگانان تيزهوش هندي از آن براي پيشرفت خود و رساندن قدرت اقتصادي خود به سطح جهاني استفاده نكرده باشند.
امروزه، رشد صنعت فناوري اطلاعات تنها محدود به بنگلور نمانده است. دولت ايالت كارناتاكا با درك اهميت صنعت نرم‌افزار و خدمات، با تدوين برنامه‌ها و سياست‌هاي كلاني كه از حمايت دولت مركزي هند برخوردار است مي‌كوشد اقتصاد و پويايي بنگلور را زنده نگهدارد و در كنار آن، اين مدل موفق صنعتي را در ديگر نقاط كارناتاكا تكرار كند. نهادهايي مانند «سازمان پارك‌هاي صنعتي نرم‌افزاري هند (STPI)» در چنين برنامه‌هايي مشاركت فعال دارند.
 
ايالت آندرا پرادش
با وجودي كه از نظر تاريخي شهر بنگلور در كارناتاكا مهمترين شهر آي‌تي و به قول خود مردم هند دره سيليكون اين كشور به شمار مي‌رود، اما سياستگذاري‌هاي اخير دولت آندرا پرادش در زمينه توسعه فناوري اطلاعات به گونه‌اي بوده‌است كه اكنون برخي كارشناسان تصديق مي‌كنند كه اين ايالت با مركزيت شهر حيدرآباد به تدريج به مهمترين قطب صنعت فناوري اطلاعات در هندوستان تبديل مي‌شود. اين بار نيز سياست‌هاي دولتي هند نقش محرك اصلي در اين زمينه را بازي مي‌كند. در درجه اول، دولت آندراپرادش سعي مي‌كند با اتخاذ سياست‌هاي هدفمند اقتصادي قيمت زمين و مسكن را نسبت به ديگر شهرهاي مهم آي‌تي در هند كاهش دهد تا در تصميم‌گيري‌هاي سرمايه‌گذاران موثر بيفتد. به موازات اين برنامه، شهر حيدرآباد كه اكنون به سيليكون آباد معروف شده با اتخاذ رويكردهاي تبليغاتي مشابه آنچه كه دولت امارات متحده عربي در شهر دبي دنبال مي‌كند، سعي مي‌كند به جذابيت‌هاي توريستي حيدرآباد بيفزايد. برپايي ساختمان‌ها، مراكز و بازارچه‌هاي مختص آي‌تي مانند برج سايبر، دروازه سايبر، مرواريد سايبر و پارك‌ آي‌تي Vanenburg و پارك‌هاي مشابه ديگر، و نيز برگزاري نمايشگاه سالانه جي‌تكس حيدرآباد (با نظارت جي‌تكس دبي) از جمله همين برنامه‌هاست.
از سوي ديگر دولت آندرا پرادش به طور جدي توسعه زيرساخت‌هاي ارتباطي در اين ايالت را دنبال مي‌كند و تقريبا تمامي شركت‌هاي مهم مخابراتي هند را در اين فرآيند درگير كرده است. به عنوان مثال در پروژه توسعه خطوط فيبرنوري در اين ايالت، شركت‌هاي Bharti ،Reliance ،BSNL و Tata Tele به ترتيب با بيش از 44500، 6000، 3500 و1700 كيلومتر كابل‌كشي مشاركت داشته‌اند. شركت‌هاي مذكور به همراه VSNL و MTNL از مهمترين شركت‌هاي صنعت مخابرات و ارتباطات هندوستان هستند.
علاوه براين، آندراپرداش توجه ويژه‌اي به مسأله آموزش عالي دارد. بنابر آمار موجود بيش از نهصد كالج و دانشگاه تخصصي در اين ايالت مشغول به فعاليت‌ هستند كه 226 مورد از آنها كالج مهندسي هستند و نزديك به 66 هزار دانشجوي مهندسي را آموزش مي‌دهند. در برنامه‌هاي آموزشي اين كالج‌ها علاوه بر نهادهاي آموزشي و آكادميك هند، چند دانشگاه مهم آمريكايي و تعدادي از شركت‌هاي بزرگ صنعت آي‌تي از جمله آي‌بي‌ام، اوراكل، موتورولا و ساتيام (از شركت‌هاي بزرگ هندي) مشاركت دارند و حتي برخي از اين كالج‌ها مستقيماً توسط واحدهاي تحقيق و توسعه همين شركت‌ها اداره مي‌شوند. اين دانشگاه‌ها با ارائه‌ دوره‌هاي متعدد و متنوع IT كه زير نظر يك كنسرسيوم متشكل از دانشگاه‌هاي هندي و خارجي (مانند دانشگاه معتبر كارنگي ملون) تدوين مي‌شود، به فعاليت در زمينه آموزش و پژوهش در حوزه فناوري اطلاعات و ارتباطات مشغولند.

صنعت مخابرات و ارتباطات
وقتي كه با تلفن به دهلي نو زنگ مي‌زنيد، به احتمال قريب به يقين اين شركت MTNL است كه شما را به مقصد مورد نظرتان متصل مي‌كند. اين شركت نيمه‌دولتي كه بخش عمده خطوط تلفني ثابت در شهرهاي دهلي نو و بمبئي را متصل كرده است، با داشتن بيش از 5 ميليون خط تلفن ثابت و نيز خدمات ديگري در زمينه ارتباطات بي‌سيم و ديتا، يكي از مهمترين شركت‌هاي مخابراتي هند به شمار مي‌رود. اين شركت دركنار چند شركت بزرگ ديگر مانند BSNL و VSNL قسمت زيادي از زيرساخت ارتباطي هند را تامين مي‌كنند.
 BSNL كه درواقع بزرگترين شركت مخابراتي هند محسوب مي‌شود نزديك به 45 ميليون خط تلفني در اين كشور را مديريت مي‌كند كه تقريبا بيشتر نواحي هند را پوشش مي‌دهد. پيش‌بيني مي‌شود كه BSNL تا سال 2007 نزديك به 55 درصد خطوط تلفن ثابت در اين كشور را تامين كند. در حال حاضر حدود 95 ميليون مشترك تلفن در هند وجود دارد. طبق برنامه دولت اين رقم بايد در سال 2007 به 250 ميليون مشترك برسد و قرار است 125 ميليون از اين تعداد منحصرا توسط دو شركت MTNL و‌ BSNL تامين شود. سال 2003 با وجود افت اندكي كه در درآمدهاي BSNL  به‌وجود آمد، كل عايدي‌هاي آن به بيش از 5 ميليارد و 400 ميليون دلار رسيد.
VSNL كه زماني بزرگترين فراهم كننده خطوط ارتباط راه‌دور در هند بود، اكنون در حال از دست‌دادن بخش ديگري از سهم خود در بازار است ولي همچنان بزرگترين‌ ISP هند محسوب مي‌شود. 26 ‌درصد سهام اين شركت ‌متعلق به دولت و 45‌درصد ديگر آن متعلق به غول صنعتي‌ Tata Group است. يكي از مهمترين اخباري كه اخيراً در مورد VSNL ‌به گوش رسيد خريد شركت آمريكايي Tyco Global Network به مبلغ 130 ميليون دلار بود.
VSNL در رقابتي نزديك با يكي ديگر از شركت‌هاي مخابراتي مهم هند به نام Reliance Infocomm فعاليت‌ مي‌كند كه اخيراً يكي ديگر از شركت‌هاي آمريكايي به نام FLAG را خريداري نمود. Infocomm كه از اقمار مجموعه شركت‌هاي صنعتي Reliance است⁽²⁾ از پيشگامان توسعه خطوط اينترنت پرسرعت در هند محسوب مي‌شود، صاحب يك شبكه پرظرفيت ديتا در هند نيز هست كه تركيبي از خدمات بي‌سيم و خطوط ثابت را عرضه ‌مي‌كند.
Bharti Tele-Venture بزرگترين اپراتور خطوط موبايل GSM در هند است كه به بيش از هفت و نيم ميليون مشترك موبايل خود سرويس مي‌دهد. تابستان گذشته، اين شركت قرارداد ديگري براي توسعه خدمات خود با شركت آلماني زيمنس منعقد كرد. اين دو شركت از سال 1998 تاكنون در يك همكاري بسيار نزديك نقش مؤثري در توسعه شبكه موبايل هند داشته‌اند.

برخي از شركت‌هاي مهم آي‌تي در هند
● Infosys

نام	رتبه در ميان ثروتمندان هندي	شركت	ميزان دارايي به ميليون دلار	سن
Azim Premji	2	Wipro	10000	59
Shiv Nader	7	HCL Group	2300	59
Narayana Murthy	15	Infosys Technology	825	58
Nandan Nilekani	21	Infosys Technology	570	49
S.Gopalakrishnan	22	Infosys Technology	555	50
Narendra Patni	24	Paint Computer Systems	530	62
B.Ramalinga Raju	29	Satyam Computer	495	49
جدول 2- ثروتمندترين مردان IT در هند

اينفوسيس از شركت‌هاي مشهور هند در زمينه نرم‌افزار و خدمات نرم‌افزاري است و يكي از پيشروان استفاده از شيوه Outsourcing يا برون‌سپاري در هند به شمار مي‌رود كه از موج گسترش اين سبك از كسب‌وكار در صنعت بسيار سود برده است. اينفوسيس را Nilekan (مديرعامل) و Murthy (رئيس) به همراه پنج شريك ديگر در سال 1981 با تنها 250 دلار سرمايه تأسيس كردند. درآمد سالانه اين شركت در حال حاضر از يك ميليارد دلار نيز فراتر مي‌رود و تنها در سال 2004 رشدي بيش از 40 درصد را تجربه كرده است. اين شركت طيف وسيعي از خدمات نرم‌افزاري و مشاوره‌اي را ارائه مي‌دهد كه شامل توليد نرم‌افزار و نگهداري و پشتيباني است.اينفوسيس در زمينه‌هاي مختلفي مثل اتوماسيون بانكي نرم‌افزار توليد مي‌كند. كسب‌وكار برون سپاري براي اينفوسيس از چنان اهميتي برخوردار است كه يك واحد ويژه و بسيار بزرگ براي سرويس‌دهي به مشتريان بزرگ خود در اين زمينه اختصاص داده است. از مهمترين مشتريان اينفوسيس مي‌توان به شركت‌هاي بوئينگ، سيسكو، دل و توشيبا اشاره كرد. اين شركت خدمات مشاوره‌اي خود را از طريق يكي از شركت‌هاي اقماري‌اش به نام Infosys Consulting ارائه مي‌دهد. اينفوسيس اخيرا براي توسعه كسب ‌و كارش در آمريكا برخلاف روند برون‌سپاري كه كارها را به هند مي‌برد، يك شركت جنبي در آمريكا تأسيس كرده‌است. اينفوسيس نزديك 16‌هزار نفر پرسنل دارد.

● (TCS (Tata Consulting Services
TCS يكي از شركت‌هاي مجموعه صنعتي Tata Group است كه بزرگ‌ترين غول صنعتي در هند است و بيش از 80 شركت را در دل خود دارد. TCS تنها يكي از آن‌هاست و 87 درصد سهام آن متعلق به Tata Group است. TCS نرم‌افزارها و خدمات جامع و گسترده‌اي را ارائه مي‌دهد كه شامل يكپارچه‌سازي سيستم‌ها (System Integration) ،مشاوره، مديريت زيرساخت‌ها و خدمات مهندسي است. اين شركت‌ همچنين بسته‌هاي نرم‌افزاري ويژه‌اي براي برخي انواع كسب‌وكار از قبيل بانكداري الكترونيكي، بيمه، مديريت ارتباط با مشتريان و مديريت بيمارستان ارائه مي‌دهد. TCS در سال 2004 بيش از 50 درصد رشد مالي داشته است و با بهره‌مندي از 24 هزار نفر پرسنل يكي از شركت‌هاي پيشرو و مهم هند در صنعت آي‌تي به شمار مي‌رود. اين شركت سعي مي‌كند حضور بين‌المللي‌اش را به خصوص در اروپا و آمريكا افزايش دهد.

● Satyam
يكي ديگر از شركت‌هاي برتر هند در حوزه آي‌تي‌ Satyam است كه در شهر اسكندرآباد از ايالت آندراپرادش مستقر است. اين شركت را مدير كنوني آن Ramalinga Raju در سال 1987 تأسيس كرد. او حالا يكي از ميليونرهاي هندي به شمار مي‌رود. او از كسب وكار خانوادگي پدرش يعني صنعت راه و ساختمان جداشد تا به كسب‌وكار مورد علاقه‌اش، نرم افزار بپردازد. ساتيام از پركارترين شركت‌هاي هند محسوب مي‌شود كه خدمات متنوعي در حوزه آي‌تي دارد و در بازار برون‌سپاري نيز فعال است. شركت Nipuna Services كه از اقمار ساتيام است، مسؤوليت هدايت كسب‌وكار شركت در اين زمينه را به عهده دارد. اين شركت با به خدمت گرفتن بيش از 14 هزار نفر كارمند، خدماتي در زمينه توليد نرم‌افزار، طراحي مهندسي، ⁽³⁾ Data warehousing و يكپارچه سازي سيستم‌ها ارائه مي‌كند. ساتيام در سال 2004 حدود 23 درصد رشد مالي داشته است. عمده درآمدهاي شركت از فروش خدمات و نرم‌افزار در آمريكاي شمالي نشأت مي‌گيرد ولي رهبري كسب‌وكار عمدتاً در هند صورت مي‌گيرد. شركت جنرال الكتريك از مشتريان مهم ساتيام است.

● Wipro 
ويپرو كه يكي از پديده‌هاي امروز آي‌تي در هند محسوب مي‌شود، شركتي است كه طي دهه‌هاي گذشته كاملا دگرگون شده است. ويپرو در دهه 1940 يك شركت توليد كننده روغن خوراكي بود، اما اكنون به يكي از پيشگامان صنعت نرم‌افزار و خدمات در هند بدل شده است! اين شركت با درآمدي بالغ بر 4/1 ميليارد دلار و 32 هزار نفر كارمند خدمات متنوعي در زمينه مشاوره، يكپارچه‌سازي سيستم‌ها، نگهداري و پشتيباني ارائه مي‌كند. خدمات برون‌سپاري يكي از منابع درآمد اصلي ويپرو است. 84 درصد اين درآمد عظيم متعلق به Azim Premji ميلياردر و مدير موفق ويپرو است. ويپرو علاوه بر آمريكاي شمالي، مشتريان مهمي در صنعت آي‌تي آسياي جنوب شرقي، هند و خاورميانه دارد. اما همه اين‌ها موجب نشده است كه ويپرو كسب‌وكار قديمي و نامتجانس خود در زمينه توليد روغن خوراكي، صابون و لامپ روشنايي را كنار بگذارد! اينفوسيس، TCS و چند شركت بزرگ ديگر هندي كه سهمي از بازار برون‌سپاري هند دارند از رقباي اصلي ويپرو هستند. يك نكته جالب در مورد ويپرو اين است كه با وجودي كه گردش مالي آن به يك چهلم گردش مالي شركت عظيم IBM هم نمي‌رسد، ولي كسب‌وكار آن به قدري شبيه آي‌بي‌ام است كه دست‌كم مي‌توان آن را رقيب اصلي آي‌بي‌ام در هند تلقي كرد.

● Sify 
در كنار اين نام‌هاي بزرگ مي‌توان به‌ Sify نيز اشاره كرد. شركت Sify كه يكي از اولين شركت‌هاي دات‌كام و اينترنتي هند محسوب مي‌شود و بدون ترديد يكي از سه‌ ISP مهم هند است. در ضمن اولين شركتي در اين كشور است كه يك شبكه ‌IP خصوصي برپا كرد. Sify همچنين چند پورتال هندي روي اينترنت دارد كه Sify.com مهمترين آن‌هاست. شركت Rediff.com، از محبوبترين و معروفترين پورتال‌هاي هند، رقيب اصلي‌ Sify در ميان وب ‌سايت‌هاي اينترنتي هندي است. تا چند سال پيش بيش از پنجاه‌درصد سهام‌ Sify متعلق به شركت ساتيام (از شركت‌هاي نرم افزاري مهم هند) بود ولي اكنون سهم ساتيام در‌ Sify به 32 ‌درصد كاهش يافته است. Sify به چند شركت مهم ديگر نرم‌افزاري هند از جمله ويپرو و TCS ‌سرويس مي‌دهد.

نام	سال تاسيس	درآمد سال 2004 به ميليون دلار	زمينه فعاليت	محل استقرار	نشاني اينترنتي
Tata Consultancy Services (TSC)	1968	1614	نرم افزار و خدمات	بمبئي	tsc.com
wipro	1945	1350	نرم افزار و خدمات	بنگلور	wipro.com
infosys Technology	1981	1062	نرم افزار و خدمات	بنگلور	infosys.com
satyam Computer	1987	566	نرم افزار و خدمات	اسكندرآباد	satyam.com
Bharti Tele-Ventures	1995	1147	مخابرات	دهلي نو	bhartiteleventures.com
Bahart Sanchar Nigam Limited (BSNL)	1984	5435(سال 2003)	مخابرات	دهلي نو	bsnl.co.in
Reliance Infocomm	1999		مخابرات	بمبئي	relianceinfo.com
Videsh SancharNigam (VSNL)	1986	743	مخابرات	بمبئي	vsnl.com
Mahanagar Telephone Nigam Limited   (MTNL)	1986	1384	مخابرات	دهلي نو	mtnl.com
Rediff.com	1996	10	پورتال	بمبئي	Rediff.com
Sify		65	ISP	چناي (مدرس)	Sifycorp.com
HCL Technology	1991	644	سخت افزار و نرم افزار	Noida	hcltech.com
Paint Computer Systems	1989	بيش از 250 (سال 2003)	نرم افزار و خدمات	بمبئي	putni.com
جدول 1- مهمترين شركت هاي IT در هند (ارقام درآمدها از سايت ياهو و سايت خود شركت ها استخراج شده اند)

چشم‌انداز آينده
اخيراً شركت IDC India كه يكي از شركت‌هاي تابعه IDC، شركت تحقيقاتي معروف در صنعت‌ IT است، گزارشي منتشر كرده است كه نشان مي‌دهد رشد صنعت هند در سال 2004 همچنان در سال جاري نيز ادامه خواهد داشت و احتمالا رشدي در حدود 21 درصد را تجربه خواهد كرد.(4) اين آمار، خبر خوشي براي صنعتگران هندي و آن دسته از شركت‌هاي كامپيوتري خارجي كه در هند مشغول به فعاليت‌اند مي‌باشد. اين گزارش همچنين به عواملي كه ممكن است رشد بازارICT هند در سال 2005 را تحت تأثير قراردهد اشاره كرده است. بررسي‌ها نشان مي‌دهد كه رشد سال جاري بيشتر ناشي از افزايش سود عمليات بازرگاني شركت‌ها، بهبود پارامترهاي موثر بر اقتصاد جهاني و افزايش رضايتمندي كسب‌وكارهاي مختلف فعال در صنعت است كه به خودي خود نشان از افزايش علاقمندي صاحبان كسب‌وكار در سراسر دنيا به سرمايه‌گذاري در بخش نرم‌افزار و خدمات هند دارد. در اين گزارش اشاره‌شده كه افزايش كاربرد خطوط موبايل، روش‌هاي مديريت فناوري اطلاعات، كاربرد نوت‌بوك و كامپيوترهاي palm، رونق نرم‌افزارهاي امنيتي و نيز نرم‌افزارهاي مرتبط با مديريت شبكه در كنار بازار هميشگي و داغ برون‌سپاري از جمله مهم‌ترين خصيصه‌هاي رشد صنعت‌ IT در هند خواهند بود. در سال 2005 رشد صنعت Wireless موضوع اصلي و محوري توسعه صنعت فناوري اطلاعات در هند خواهد بود. سال گذشته اين بخش رشدي يكصد درصدي را از نظر تعداد مشتركين تجربه كرد و پيش‌بيني شده كه اين روند همچنان ادامه‌ خواهد يافت. همچنين كاربري خطوط پرسرعت اينترنت به مرزي خواهد رسيد كه در مقايسه با جمعيت هند و وضعيت صنعت مي‌توان نام شكوفايي را بر آن نهاد. اما گزارش IDC تاكيد مي‌كند كه رشد خطوط باند پهن همچنان طي سه چهار سال آينده محدود به چند منطقه كليدي در هند باقي خواهد ماند.

پي‌نوشت‌ها
(1) روزنامه <هندو>- اكتبر 2001
(2) يكي ديگر از غول‌هاي اقتصاد هند مشابه Tata Group 
(3) Data warehousing به معني مديريت انباره داده‌ها است. اين اصطلاح به يك متدولوژي شناخته‌شده در صنعت نرم‌افزار اشاره مي‌كند كه سروكارش با مديريت و سازماندهي بانك‌هاي اطلاعاتي بسيار بزرگ است.
(4) به نقل از ZDNetIndia.com